Przekształcenie użytkowania wieczystego we własność – podstawowe informacje. Co trzeba wiedzieć o uwłaszczeniu gruntów?

Przemysław Zańko
Przemysław Zańko
Przekształcenie użytkowania wieczystego we własnośćChoć nie będziemy już płacić za użytkowanie wieczyste, nadal czekają nas wydatki związane z gruntem pod budynkami.
Przekształcenie użytkowania wieczystego we własnośćChoć nie będziemy już płacić za użytkowanie wieczyste, nadal czekają nas wydatki związane z gruntem pod budynkami. 123RF.com
Udostępnij:
Zaświadczenia, wnioski, opłaty, bonifikaty, terminy, formalności – wyjaśniamy najważniejsze kwestie związane z przekształceniem użytkowania wieczystego we własność.

Przekształcenie użytkowania wieczystego we własność nastąpiło z mocy prawa 1 stycznia 2019 r., jednak w wielu miejscach związane z tym formalności wciąż trwają. Wprowadza to niemały chaos, budząc wiele pytań i wątpliwości. W poniższym artykule wyjaśniamy, czym jest przekształcenie i co się z nim wiąże.

Przekształcenie użytkowania wieczystego we własność – co to takiego?

Użytkowanie wieczyste to sposób korzystania z gruntów, który jeszcze do niedawna był w Polsce często spotykany. Ujmując rzecz w skrócie, polegał on na tym, że właściciel gruntów – zwykle Skarb Państwa lub gmina – oddawał swój teren w użytkowanie innym podmiotom na okres 99 lat, pobierając za to coroczną opłatę za użytkowanie wieczyste. Właściciele mieszkań czy domów położonych na takich działkach nie byli zatem właścicielami gruntu, a jedynie jego użytkownikami, a zatem mieli do niego ograniczone prawa.

Z dniem 1 stycznia 2019 r. prawo użytkowania wieczystego gruntów pod budynkami mieszkalnymi zostało przekształcone w prawo własności. Oznacza to, że dawni użytkownicy wieczyści zostali właścicielami działek pod swoimi budynkami. Stało się to z mocy prawa, czyli automatycznie – nie trzeba było składać w tym celu żadnego wniosku, a od decyzji o przekształceniu nie można się odwołać.

Przekształcenie, czyli uwłaszczenie – kogo objęło?

Przekształcenie, zwane również uwłaszczeniem gruntów, objęło działki zabudowane budynkami mieszkalnymi oraz związanymi z nimi obiektami takimi jak garaże, komórki i inne zabudowania gospodarcze. W przypadku budynków wielorodzinnych uwłaszczenie objęło tylko grunty pod budynkami, w których co najmniej co najmniej połowę lokali stanowią lokale mieszkalne.

Zobacz: Użytkowanie wieczyste. Kto nadal płaci opłatę roczną i do kiedy?

Jeśli na danej działce poza budynkami mieszkalnymi występują także inne obiekty o funkcji niemieszkalnej, np. altanki, drogi, śmietniki czy fontanny, również takie grunty mogły zostać przekształcone. Stało się tak jednak tylko w sytuacji, gdy łączna powierzchnia budynków, obiektów czy urządzeń niemieszkalnych wynosi najwyżej 30 proc. powierzchni wszystkich budynków znajdujących się na danym gruncie. Jeśli jest ich więcej, przekształcenie nie nastąpiło.

W razie wątpliwości, czy grunt pod naszym budynkiem również został uwłaszczony, należy zasięgnąć informacji w lokalnym urzędzie lub innej jednostce, do której wcześniej wnosiliśmy opłaty za użytkowanie wieczyste.

Zaświadczenie o przekształceniu – co to takiego i jak je otrzymać?

Każdy właściciel czy współwłaściciel gruntu objętego przekształceniem zostanie o tym powiadomiony dzięki specjalnemu zaświadczeniu, które otrzyma gońcem lub pocztą. Nie trzeba w tym celu składać żadnego wniosku. Zaświadczenie nie tylko poinformuje o fakcie przekształcenia użytkowania wieczystego we własność, ale też udzieli najważniejszych informacji takich jak m.in. wysokość należnych z tego tytułu opłat. Urząd wyśle też kopię wniosku do naszego sądu rejonowego, który nieodpłatnie wpisze do księgi wieczystej naszego mieszkania czy domu informację o przekształceniu.

W teorii zaświadczenia miały być wystawione do końca 2019 r., jednak w praktyce wiele osób wciąż ich nie otrzymało. Wysyłkę zaświadczeń opóźniła bowiem m.in. pandemia. Nie należy się tym przejmować – dokument prędzej czy później do nas dotrze. Jeżeli zależy nam na tym, by uzyskać zawarte w zaświadczeniu informacji szybciej, możemy udać się do urzędu i tam zadać wszystkie pytania. Warto też pamiętać, że wiele spraw związanych z przekształceniem (np. wniesienie opłaty, złożenie wniosku o bonifikatę) można załatwić w urzędzie nawet bez zaświadczenia.

Czym jest opłata przekształceniowa i w jakim terminie się ją płaci?

W związku z przekształceniem użytkowania wieczystego we własność zniesiona została opłata za użytkowanie wieczyste. Zastąpiła ją opłata przekształceniowa, którą musi zapłacić każda osoba objęta uwłaszczeniem gruntów (w skrócie: każda osoba, która otrzyma zaświadczenie o przekształceniu). Jej wysokość jest taka sama, jaka byłaby wysokość opłaty za użytkowanie wieczyste w dniu przekształcenia, czyli 1 stycznia 2019 r. Informacja o kwocie, jaką trzeba zapłacić, znajduje się także w zaświadczeniu. Opłatę można uiścić w całości z góry albo spłacać ją w 20 rocznych ratach.

Opłatę przekształceniową płaci się zawsze do 31 marca danego roku (o ile nie udzielono innej informacji). Ci, którzy wolą zapłacić całość z góry, muszą zgłosić urzędnikom taki zamiar na piśmie. Robi się to osobiście, pocztą albo przez ePUAP. Urząd odpowie w ciągu 14 dni, informując nas, jaką kwotę musimy wpłacić i w jakim terminie. Co ważne, część urzędów dopuszcza zgłaszanie chęci uiszczenia opłaty w całości jeszcze przed otrzymaniem zaświadczenia o przekształceniu.

Wysokość opłaty może ulegać zmianie, jednak nie częściej niż raz na 3 lata. Będzie ona waloryzowana nie w oparciu o wartość naszej nieruchomości (jak było przy opłacie za użytkowanie wieczyste), a w oparciu o określone wskaźniki ogłaszane przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego.

Czym jest bonifikata i komu przysługuje?

Bonifikata przysługuje osobom, które uiszczą całą opłatę przekształceniową z góry zamiast płacić ją w ratach. Pozwala ona zapłacić tylko część należnej kwoty zamiast całości, dzięki czemu można zaoszczędzić sporo pieniędzy. Wysokość bonifikaty różni się w zależności od regionu, dlatego warto zasięgnąć informacji w lokalnym urzędzie (nigdy nie będzie to jednak mniej niż 60 proc.).

W niektórych gminach bonifikata z każdym rokiem zmniejsza się o 10 proc. – warto o to dopytać. Są też gminy, w których radni w ogóle nie uchwalili bonifikaty na gruntach samorządowych, a więc niestety nie można z niej skorzystać.

Żeby skorzystać z bonifikaty, trzeba złożyć w urzędzie wniosek o zamiarze zapłacenia całej opłaty przekształceniowej za jednym razem. Urzędnicy obliczą wówczas przysługującą nam bonifikatę i poinformują w ciągu 14 dni, jaką kwotę mamy do zapłacenia.

Sprawdź: Bonifikata przy przekształceniu. Jak dokładnie z niej skorzystać?

Co ważne, dla osób, które otrzymały zaświadczenia o przekształceniu po 30 listopada 2019 r., wprowadzono specjalną zasadę. Jeśli w ciągu 2 miesięcy od daty otrzymania zaświadczenia zgłoszą one urzędowi chęć zapłacenia opłaty przekształceniowej w całości, będą mogły skorzystać z bonifikaty w maksymalnej wysokości. Dzięki temu bonifikata nie przepada nawet wtedy, gdy zaświadczenie dotrze bardzo późno.

Istnieje też specjalna bonifikata w wysokości 99 proc., która przysługuje określonej w ustawie grupie osób, m.in. inwalidom wojennym i wojskowym, osobom niepełnosprawnym oraz posiadaczom Karty Dużej Rodziny. Żeby z niej skorzystać, trzeba wnioskować o taką możliwość w urzędzie.

Jakie formalności wiążą się z przekształceniem?

Formalności związane z przekształceniem są stosunkowo proste. Pierwszym krokiem jest otrzymanie pocztą zaświadczenia. Po jego otrzymaniu decydujemy, czy uiścimy opłatę przekształceniową w ratach, czy w całości z góry. W tym pierwszym przypadku w zasadzie niewiele się zmienia w stosunku do czasów, gdy obowiązywało użytkowanie wieczyste – co roku wpłacamy na wskazany numer konta należną kwotę.

Jeśli wybierzemy opłatę jednorazową, składamy w urzędzie odpowiedni wniosek (można znaleźć przykładowe wzory na stronach urzędów). Po otrzymaniu odpowiedzi płacimy należną kwotę, pomniejszoną już przez urzędników o przysługującą nam bonifikatę, na zasadach, jakie określił urząd.

Następnie czekamy na otrzymanie zaświadczenia potwierdzającego, że uiściliśmy całą należność. Osoby płacące w ratach otrzymają go oczywiście dopiero po zapłaceniu ostatniej raty, czyli po 20 latach. Z dokumentem tym należy udać się do odpowiedniego sądu wieczystoksięgowego (albo wysłać go pocztą). Tam wnioskujemy o wykreślenie z księgi wieczystej naszej nieruchomości zapisu o konieczności wnoszenia opłaty przekształceniowej. Jeśli zapłaciliśmy całość z góry, koszt wynosi 250 zł. Na tym formalności związane z przekształceniem użytkowania wieczystego we własność dobiegają końca.

Przeczytaj: Przekształcenie użytkowania wieczystego we własność. Oto odpowiedzi na najczęstsze pytania

Dołącz do nas na Facebooku!

Publikujemy najciekawsze artykuły, wydarzenia i konkursy. Jesteśmy tam gdzie nasi czytelnicy!

Polub nas na Facebooku!

Kontakt z redakcją

Byłeś świadkiem ważnego zdarzenia? Widziałeś coś interesującego? Zrobiłeś ciekawe zdjęcie lub wideo?

Napisz do nas!

Polecane oferty

Materiały promocyjne partnera

Nowa ustawa deweloperska

Komentarze

Komentowanie artykułów jest możliwe wyłącznie dla zalogowanych Użytkowników. Cenimy wolność słowa i nieskrępowane dyskusje, ale serdecznie prosimy o przestrzeganie kultury osobistej, dobrych obyczajów i reguł prawa. Wszelkie wpisy, które nie są zgodne ze standardami, proszę zgłaszać do moderacji. Zaloguj się lub załóż konto

Nie hejtuj, pisz kulturalne i zgodne z prawem komentarze! Jeśli widzisz niestosowny wpis - kliknij „zgłoś nadużycie”.

Podaj powód zgłoszenia

Nikt jeszcze nie skomentował tego artykułu.
Więcej informacji na stronie głównej RegioDom
Dodaj ogłoszenie