Topinambur, czyli smaczny kuzyn słonecznika, który robi wrażenie w ogrodzie. Jakie są właściwości tej rośliny oraz co warto z niej robić?

Joanna Turakiewicz
Topinambur to pochodzący z Ameryki Północnej kuzyn słonecznika – słoneczniczek bulwiasty.
Topinambur to pochodzący z Ameryki Północnej kuzyn słonecznika – słoneczniczek bulwiasty. arina7/GettyImages
Udostępnij:
Topinambur to wieloletnia roślina, która nie wymaga zbyt wielkiej pielęgnacji, a stanowi wdzięczną ozdobę naszego ogrodu. Co roku sama się odrodzi, latem kwitnie na żółto i dostarcza smacznych bulw. Poznaj topinambur, a także możliwości jego zastosowania.

Skąd się wziął topinambur? To amerykański kuzyn słonecznika

Jego nazwa – topinambur – pochodzi od plemienia Indian Tupinamba, zamieszkujących niegdyś Amerykę Północną. Do Europy przywędrował wraz z odkrywcami Ameryki, a później francuskimi kolonizatorami. Ze względu na niesamowitą wręcz zdolność przetrwania w różnych warunkach i niezbyt wielkie wymagania glebowe uprawiany jest na kilku kontynentach.

Czytaj także:

Natomiast oficjalna botaniczna nazwa tej rośliny to słonecznik bulwiasty. Podobnie jak inne gatunki słonecznika, topinambur lubi stanowiska słoneczne i osiąga wysoki wzrost – nawet do 3,5 metra. Kwitnie później, bo od września do listopada. W przeciwieństwie do dość wrażliwego kuzyna, jest zdecydowanie łatwiejszy w uprawie.

Topinambur i jego uprawa. Łatwo zasadzić, trudniej się go pozbyć

Topinambur potrafi wyrosnąć nawet na nieurodzajnej piaszczystej glebie, choć oczywiście lepsze efekty, czyli silniejsze kwitnienie, większy wzrost i plon, osiągniemy na glebach III klasy niż VI.

Najbardziej lubi gleby średnio zwięzłe, przewiewne, zasobne w składniki pokarmowe. Można go nawozić przetworzonym obornikiem albo kompostem. Dobre wyniki dają nawozy mineralne. Sprawdzają się też w tej roli łodygi i liście samej rośliny. Topinambur podlewania wymaga jedynie w okresie długotrwałej suszy. Nie służą mu natomiast tereny kwaśne i podmokłe. Może być uprawiany po każdej innej roślinie. Jest odporny nie tylko na suszę, ale i na choroby oraz mrozy dochodzące nawet do 50°C.

Warto przeczytać:

Kiedy i jak sadzić oraz zbierać topinambur

W polskich ogródkach rośliny sadzi się jedynie z bulw, nasiona nie dojrzewają bowiem w naszych warunkach klimatycznych. Na metr kwadratowy uprawy potrzeba ok. 15 bulw sadzeniaków. Jesienią (listopad-grudzień) bulwy wsadza się na głębokości 10–15 cm, wiosną zaś (marzec-kwiecień) wystarczy 5–10 cm. Odległość między rzędami powinna wynieść 0,7–1 m, a między roślinami w rzędzie – 50–60 cm. Korzystniejsze jest sadzenie jesienne, które pozwala uzyskać dodatkowo nawet 50 dni wegetacji. Mrozoodporne bulwy nie tylko przetrwają w ziemi zimę, ale potrafią ukorzenić się i zakiełkować nawet przy temperaturze 4°C. Zbiory można zacząć we wrześniu-październiku, ale smaczniejsze są po przymrozkach.

Sadzenie może wystarczyć na wiele lat. Topinambur posiada bowiem zdolność do samoodnawiania: nawet przy bardzo starannym zbiorze zachowują się w ziemi bulwy, które wydają kolejne plony. Dlatego lepiej zimować je w ziemi niż np. w kopcu. Bardzo szybko się rozmnaża. W jednym miejscu uprawę topinambura można prowadzić nawet przez 20 lat, czasem nawet bez dosadzania roślin. Ta zaleta może okazać się wadą, kiedy zechcemy się rośliny pozbyć. Wówczas najlepiej usunąć młode rośliny w czerwcu, zanim w pełni ukształtują się bulwy, a następnie zasiać poplon z roślin strączkowych. Nawet dwukrotnie.

Niektóre rośliny, choć ładne, a nawet pożyteczne, mogą być też bardzo uciążliwe. Zobacz, które rośliny zasłużyły na miano "zemsty sąsiada".

Rośliny ozdobne mogą być jak "zemsta sąsiada”. Tych roślin n...

Wykorzystanie topinamburu

Roślina znajduje szerokie zastosowanie jako jadalna, ale też podłoże do produkcji grzybów jadalnych, m.in. boczniaków. Topinambur to też roślina dekoracyjna i przeciwerozyjna, a nawet energetyczna.

W eleganckich restauracjach Europy bulw topinamburu używa się do przyrządzenia wykwintnych, kosztownych dań. Najbardziej walory topinamburu doceniają Francuzi, którzy kolorowe bulwy przyrządzają na wiele sposobów – od surówek po frytki. Również w Polsce topinambur staje się coraz bardziej popularny.

Oprócz walorów smakowych – jego smak można określić jako coś pośredniego między ziemniakiem a gruszką z orzechowym akcentem – topinambur odznacza się też wybitnymi wartościami odżywczymi. Jest bogatym źródłem witamin A, B1, B2, B6, C, i E, makro- i mikroelementów: krzemu, potasu, wapnia, fosforu, żelaza i cynku. Zawiera też błonnik pektynowy i aminokwasy oraz inulinę, dzięki której stanowią cenny składnik diety diabetyków, zwłaszcza w pierwszych stadiach choroby. Inulina przekształca się we fruktozę (cukier prosty), która jest dobrze tolerowana przez diabetyków. Walory lecznicze topinamburu są więc wykorzystane przy produkcji leków.

Topinambur można stosować nie tylko w profilaktyce cukrzycy, ale i do poprawienia przemiany materii i utrzymania właściwej mikroflory jelit. Roślinę stosuje się również w profilaktyce nowotworów, chorób serca i naczyń krwionośnych oraz przy niewydolności nerek i arytmii serca. Ponadto topinambur wzmacnia układ odpornościowy i pomaga w stanach przewlekłego zmęczenia.

Polecamy też:

Dla celów kulinarnych używa się biało-żółtawych bulw (np. albik). Bulwy o odcieniach fioletu po brąz nadają się raczej na paszę dla zwierząt.

Bulwy na surowo doskonale sprawdzają się jako orzeźwiający, lekko słodkawy dodatek do sałatek i twarożków. Po ugotowaniu albo upieczeniu mogą z powodzeniem zastąpić na talerzu ziemniaki. Można gotować je w łupinkach, które późnej z łatwością się zdejmuje.

Oprócz tego, że raz posadzony trudno z działki usunąć, topinambur ma też trudno usuwalnego wielbiciela – nornicę.

Dowiedz się więcej:

Rządowa tarcza antyinflacyjna

Wideo

Komentarze

Komentowanie artykułów jest możliwe wyłącznie dla zalogowanych Użytkowników. Cenimy wolność słowa i nieskrępowane dyskusje, ale serdecznie prosimy o przestrzeganie kultury osobistej, dobrych obyczajów i reguł prawa. Wszelkie wpisy, które nie są zgodne ze standardami, proszę zgłaszać do moderacji. Zaloguj się lub załóż konto

Nie hejtuj, pisz kulturalne i zgodne z prawem komentarze! Jeśli widzisz niestosowny wpis - kliknij „zgłoś nadużycie”.

Podaj powód zgłoszenia

Nikt jeszcze nie skomentował tego artykułu.
Dodaj ogłoszenie