Równonoc jesienna, czyli pierwszy dzień jesieni. Kiedy jest równonoc i co oznacza

Katarzyna Laszczak
Katarzyna Laszczak
Jesień kalendarzowa zawsze zaczyna się tego samego dnia – 23 września. Bardziej skomplikowana jest sytuacja związana z jesienią astronomiczną, której początek przypada na czas równonocy jesiennej, czyli "zrównania dnia i nocy". Wtedy Słońce równomiernie oświetla obie półkule.
Jesień kalendarzowa zawsze zaczyna się tego samego dnia – 23 września. Bardziej skomplikowana jest sytuacja związana z jesienią astronomiczną, której początek przypada na czas równonocy jesiennej, czyli "zrównania dnia i nocy". Wtedy Słońce równomiernie oświetla obie półkule. ImageDragon/Pixabay.com
Dzisiaj mamy pierwszy dzień jesieni kalendarzowej. Tymczasem początek astronomicznej jesieni przypada na czas równonocy jesiennej. Zobacz, kiedy ona wypada i co się wiąże z tym zjawiskiem.

Równonoc jesienna (równonoc wrześniowa) to cykliczne zjawisko, kiedy noc „zrównuje się” z dniem, a jedno i drugie trwa po około 12 godzin. Niestety po równonocy każdy dzień będzie krótszy niż 12 godzin – aż do grudniowego przesilenia zimowego.

Co to jest równonoc i skąd się bierze

To zrównanie dnia i nocy, zwane też equinox (od łacińskiego aequinoctium) lub ekwinokcjum bierze się z ruchu Ziemi wokół Słońca i nachylenia jej osi. To nachylenie osi sprawia, że Słońce nie oświetla Ziemi przez cały czas tak samo, ale „przesuwa się” na północ i na południe. Przez pół roku dłużej jest oświetlona półkula północna – trwa to od naszej wiosny do końca lata, a przez drugie pół roku – półkula południowa (od naszej jesieni do wiosny). Równonoc występuje dwa razy w roku – wiosną i jesienią.

Późne lato i jesień może być pełne kolorów i kwiatów. Zobacz, jakie kwiaty ozdobią ogród u schyłku lata i dłużej.

Kwiaty do ogrodu i na balkon, które najdłużej kwitną. Zobacz...

Równonoc jesienna

Równonoc jesienna to moment, kiedy Słońce przechodzi przez punkt Wagi (gwiazdozbioru). Wtedy Ziemia jest ustawiona tak, że promienie słoneczne padają równolegle do równika i równomiernie oświetlają obie półkule. Dzień i noc trwają tyle samo, czyli po ok. 12 godzin. Jednak po tym Słońce będzie lepiej oświetlać półkulę południową, a na północnej z każdą dobą noc będzie trwała coraz dłużej. Będzie też coraz zimniej.

Kiedy jest równonoc jesienna

Daty równonocy jesiennej mogą się nieco różnić każdego roku, ale jest to około 22-23 września. W 2021 r. równonoc jesienna była 22 września, a Słońce weszło w punkt Wagi dokładnie o godzinie 21.21 (wg polskiego czasu).

Równonoc jesienna i wiosenna oraz przesilenie zimowe i letnie

Warto poukładać sobie te wydarzenia astronomiczne, które wiążą się z długością dnia oraz porami roku. Jest więc:

  • Równonoc jesienna: jej data to 22 lub 23 września, dzień i noc trwają tyle samo, czyli 12 godzin, jednak dnia ubywa; jest to początek astronomicznej jesieni. W 2021 r. równonoc jesienna była 22 września.
  • Przesilenie zimowe: jego data to 21 lub 22 grudnia. To najkrótszy dzień roku (trwa ok. 8 godzin), ale począwszy od niego – dnia będzie przybywać; jest to początek astronomicznej zimy. W 2021 r. przesilenie zimowe będzie 21 grudnia.
  • Równonoc wiosenna: jej data to 20 lub 21 marca. Dzień i noc trwają tyle samo, czyli 12 godzin, następnie dnia nadal przybywa; to początek astronomicznej wiosny. W 2022 r. równonoc wiosenna będzie 20 marca.
  • Przesilenie letnie: jego data to 21 lub 22 czerwca. To najdłuższy dzień roku (trwa ok. 16 godzin), po którym zaczyna ubywać dnia. To początek astronomicznego lata. W 2022 r. przesilenie letnie będzie 21 czerwca.

Dokładne daty równonocy i przesileń ulegają pewnym wahaniom. Uwaga: podane pory roku i długości dnia dotyczą półkuli północnej.

Grzyby miewają zaskakujące kolory. Oto grzyby w nietypowych barwach, które można spotkać w polskich lasach.

Zobacz najbardziej kolorowe grzyby z polskich lasów. Niektór...

Równonoc jesienna, czyli początek jesieni

Równonoc jesienna wyznacza początek astronomicznej jesieni. Natomiast jesień kalendarzowa rozpoczyna się 23 września. To data stała, taka sama każdego roku. Pierwszy dzień jesieni kalendarzowej i astronomicznej nie musi więc pokrywać się.

Początek jesieni określa się jednak nie tylko na podstawie zjawisk astronomicznych czy kalendarza. Jest też jesień klimatyczna, wyznaczana na podstawie rzeczywistych temperatur. To czas, kiedy dobowe temperatury powietrza wynoszą od 15º do 5ºC.

Jest także tzw. jesień fenologiczna, czyli przyrodnicza. Nie ma ona stałych dat, ale wyznaczają ją zmiany w przyrodzie. Jej pierwsza część to tzw. wczesna jesień. Charakterystyczne dla niej jest np. kwitnienie wrzosu oraz dojrzewanie wielu owoców („wskaźnikami” są kasztanowce, dereń świdwa oraz ligustr). Druga część to pełna jesień, charakteryzująca się przede wszystkim opadaniem liści z drzew i ich przechodzeniem w zimowy spoczynek. Za początek pełnej jesieni uznaje się żółknięcie liści brzozy oraz kasztanowca.

Zbliżająca się jesień to w kalendarzu ogrodników czas wzmożonej pracy.

Prace ogrodowe we wrześniu – pora na jesienne porządki. 12 r...

Jesienne prace w ogrodzie

Choć jesień zaczyna się od równonocy jesiennej, często za jesienny miesiąc uważa się cały wrzesień. Późne lato i wczesna jesień to czas bardzo wielu prac ogrodniczych. Zbiera się wtedy plony, robi przetwory, ale też sadzi rośliny z myślą o kolejnym sezonie. Należą do nich m.in. kwitnące byliny, ale też wiosenne kwiaty cebulowe. We wrześniu sadzi się też drzewa i krzewy iglaste i inne zimozielone. Również październik obfituje w prace ogrodnicze. Jeszcze można sadzić kwiaty, a zaczyna się też sadzenie drzew i krzewów owocowych, a także róż sprzedawanych z tzw. gołym korzeniem.

We wrześniu i październiku można zbierać niektóre wartościowe dzikie owoce, jak jarzębina, głóg, rokitnik, dzika róża. To przeważnie też okres wysypu grzybów w lasach.

W październiku i listopadzie nawozi się ziemię i stosuje opryski, które zapobiegną rozwojowi szkodników w następnym sezonie. To też czas porządków po sezonie. Raczej nikt, kto ma ogród, nie przegapi początku pełnej jesieni – grabienie liści opadających z drzew to jedno z podstawowych zajęć o tej porze roku.

Czytaj także:

Równonoc jesienna rytuały

Równonoc jesienną, podobnie jak wiosenną oraz przesilenia, obserwowano od tysiącleci. Te dni świętowano w wielu kulturach. Równonoc u Słowian i Bałtów obchodzono jako Dożynki, czyli święto plonów i zakończenia prac polowych. Prawdopodobnie wiele ich elementów przetrwało w tradycji. Jednym z nich jest wieniec z pozostałości zboża oraz innych roślin i plonów, symbolizujący urodzaj. Nieodłącznym elementem dożynek była zabawa. Obecnie dożynki również są obchodzone na wsiach, jednak mogą być organizowane również wcześniej, najczęściej w niedzielę i mają charakter zarówno religijny, jak i świecki. To podziękowanie za plony i nadzieja na urodzaj w kolejnym roku.

Ale jesień z jej coraz dłuższymi nocami i ochłodzeniem, a także widocznym zamieraniem przyrody to także czas tradycyjnych świąt związanych z pamięcią o zmarłych, którzy w takich okolicznościach wydawali się być bliżej świata żywych. Celtyckie święto Samhain i prawdopodobnie wywodzące się z niego Halloween (zanim się zamerykanizowało i skomercjalizowało), czy podobne do nich, a bliższe nam – Dziady, obchodzono mniej więcej w połowie odcinka czasu między równonocą jesienną i przesileniem zimowym, czyli na przełomie października i listopada. Ta data stała się także świętem chrześcijańskim, kiedy obchodzona jest Uroczystość Wszystkich Świętych (1.11.) oraz Dzień Zaduszny (2.11.).

Dopłaty do cen energii

Wideo

Komentarze

Komentowanie artykułów jest możliwe wyłącznie dla zalogowanych Użytkowników. Cenimy wolność słowa i nieskrępowane dyskusje, ale serdecznie prosimy o przestrzeganie kultury osobistej, dobrych obyczajów i reguł prawa. Wszelkie wpisy, które nie są zgodne ze standardami, proszę zgłaszać do moderacji. Zaloguj się lub załóż konto

Nie hejtuj, pisz kulturalne i zgodne z prawem komentarze! Jeśli widzisz niestosowny wpis - kliknij „zgłoś nadużycie”.

Podaj powód zgłoszenia

Nikt jeszcze nie skomentował tego artykułu.
Dodaj ogłoszenie