Szatan grzyb – czy jest trujący i jak wygląda? Zobacz, co to jest i jak go rozpoznać. Goryczak żółciowy i borowik szatański

Katarzyna Laszczak
Katarzyna Laszczak
„Szatan”, czyli goryczak żółciowy może kryć się wśród prawdziwków. Jeśli go nie zauważymy, to ten grzyb zepsuje cały zbiór.
„Szatan”, czyli goryczak żółciowy może kryć się wśród prawdziwków. Jeśli go nie zauważymy, to ten grzyb zepsuje cały zbiór. cocoparisienne/pixabay.com
Szatan to grzyb, który jest postrachem początkujących grzybiarzy. To grzyb rurkowy, który ma być wyjątkowo trujący. Czy tak jest w rzeczywistości? Okazuje się, że z szatanem jest problem, bo to potoczna nazwa, która dotyczy różnych gatunków. Najczęściej tak nazywa się goryczaka żółciowego, ale są też borowiki szatańskie. Wyjaśniamy, czym jest grzyb szatan, jak go rozpoznać i czy jest trujący.

Spis treści

Grzyb szatan, czyli… czym są te grzyby?

Informacje o znalezieniu „szatanów” często przewijają się w opowieściach grzybiarzy. Ta groźna nazwa robi wrażenie, nawet nie trzeba nikomu tłumaczyć, że chodzi o wyjątkowo niebezpieczne grzyby. Jednak czy tak jest w rzeczywistości? Warto zacząć od tego, że nie zawsze wiadomo, o jaki gatunek rzeczywiście chodzi. Bo szatan to nazwa potoczna, która dotyczy kilku gatunków grzybów z rodziny borowikowatych. W zależności od regionu polski lub tradycji rodzinnych szatanem mogą być nazywane różne grzyby.

Podpowiadamy: Gdzie rosną opieńki i jak je zbierać? Nie pomyl ich z trującymi grzybami!

Goryczak żółciowy, zwany szatanem

Najczęściej szatanem nazywa się goryczaka żółciowego (Tylopilus felleus). To grzyb, który dość powszechnie rośnie w polskich lasach. Często występuje w tych samych miejscach co borowik szlachetny, czyli prawdziwek. Jest też do niego dość podobny, a szczególnie łatwo o pomyłkę w przypadku młodych owocników. Starsze z kolei można pomylić z koźlarzem babką.

Jak wygląda goryczak żółciowy?

Ten grzyb ma jasnobrązowy kapelusz, który najpierw jest półkolisty, ale w miarę wzrostu grzyba staje się coraz bardziej płaski. Po nim znajdują się rurki (zwane niekiedy gąbką), które w starszych owocnikach są długie i wychodzą poza krawędź kapelusza. Charakterystyczne jest ich różowe zabarwienie, jednak u młodych grzybów nie jest ono wyraźne (początkowo „gąbka” wygląda na niemal białą). Trzon goryczaka jest brązowy, a kolejnym charakterystycznym elementem jest widoczna na nim ciemna siateczka.

Czy goryczak żółciowy (szatan) jest trujący?

Okazuje się jednak, że grzyb, którego dotyczy złowieszcza nazwa wcale nie jest trujący, ale tylko niejadalny. Czy więc można go zbierać i jeść? Absolutnie nie. Goryczak – zgodnie z oficjalną nazwą – jest potwornie gorzki. Dodany do innych, jadalnych grzybów, skutecznie zepsuje smak całej reszty. Goryczy nie zlikwiduje ani gotowanie grzyba (nawet kilkukrotne, z odlaniem wody), ani suszenie, ani inne zabiegi.

Borowik szatański, czyli „prawdziwy” szatan. Jak wygląda ten grzyb?

Jest jednak gatunek, który można nazwać „prawdziwym” szatanem. Przynajmniej zgodnie z jego oficjalną nazwą. To borowik szatański, ostatnio klasyfikowany jako krwistoborowik szatański (Rubroboletus satanas). Rzeczywiście w krwistoczerwonym kolorze jest jego trzon, który jedynie w górnej części, pod samym kapeluszem ma żółte zabarwienie. Czerwone są również rurki, z tym że ich kolor zmienia się wraz z wiekiem owocnika od żółtego, przez właśnie czerwony do brązowego. Całość wieńczy jasnobrązowy lub szarawy kapelusz o zamszowej powierzchni.

Jak wygląda goryczak żółciowy i borowik szatański? Zobacz zdjęcia

Czy borowik szatański jest trujący?

Ten „prawdziwy” szatan jest rzeczywiście grzybem trującym, szczególnie niebezpieczny jest w stanie surowym. Jednak nie należy go jeść nawet po obróbce termicznej. Wprawdzie powoduje raczej ciężkie zatrucia pokarmowe niż śmierć, jednak nie warto ryzykować. Tym bardziej, że wiele zależy od wrażliwości organizmu, a toksyczne substancje występujące w tym grzybie i ich działanie są badane (jako główną niebezpieczną substancję wskazuje się bolesatynę, zawiera też muskarynę, czyli toksynę występującą m.in. w muchomorach, jednak w niewielkich ilościach). W dodatku ani jego smak, ani zapach, opisywane jako kojarzące się z padliną, nie zachęcają do jego spożywania. Jest jeszcze jedna kwestia – borowik szatański to grzyb bardzo rzadki, pojawia się tylko w niektórych miejscach, głównie na południu Polski. I jest pod ścisłą ochroną.

Inne grzyby „szatany”

Szatanami potocznie określa się także inne niejadalne gatunki borowików, które powodują zatrucia pokarmowe. Należy do nich m.in. modroborowik ponury (borowik ponury, Suillellus luridus), gorzkoborowik żółtopory (Caloboletus calopus) czy rzadki krwistoborowik purpurowy (borowik purpurowy, Rubroboletus rhodoxanthus).

Zadbaj o swój ogród przy pomocy niezbędnych narzędzi!

kup najtaniej

Yato

YATO Sekator do konarów kowadełkowy 625 mm YT-8832

90,77 zł45,00 zł-50%

kup najtaniej

Fiskars

FISKARS Tasak karczownik XA23 WoodXpert 126005

442,42 zł258,00 zł-42%

kup najtaniej

Verto

Verto 15G031 Motyka Trzonek Z Włókna

34,66 zł21,13 zł-39%

kup najtaniej

Fiskars

Fiskars Sekator dźwigniowy kowadełkowy L PowerGearX 1020189

465,00 zł287,56 zł-38%

kup najtaniej

Gardena

Gardena combisystem - grabie szerokie 43 cm (3101-20)

83,00 zł51,30 zł-38%

kup najtaniej

Felco

Felco Sekator 2

335,68 zł225,00 zł-33%

kup najtaniej

Makita

Kosiarka Ręczna Verto

385,49 zł260,98 zł-32%

kup najtaniej

Bosch

Bosch AHM 30 0600886001

366,73 zł321,19 zł-12%

kup najtaniej

Robomow

Robomow CBL0027B

245,00 zł228,83 zł-7%
Materiały promocyjne partnera
Dodaj firmę
Logo firmy Główny Inspektorat Sanitarny
Warszawa, Targowa 65
Autopromocja

Dołącz do nas na Facebooku!

Publikujemy najciekawsze artykuły, wydarzenia i konkursy. Jesteśmy tam gdzie nasi czytelnicy!

Polub nas na Facebooku!

Kontakt z redakcją

Byłeś świadkiem ważnego zdarzenia? Widziałeś coś interesującego? Zrobiłeś ciekawe zdjęcie lub wideo?

Napisz do nas!

Wyższy podatek od nieruchomości od 2023 roku - video flesz

Komentarze

Komentowanie artykułów jest możliwe wyłącznie dla zalogowanych Użytkowników. Cenimy wolność słowa i nieskrępowane dyskusje, ale serdecznie prosimy o przestrzeganie kultury osobistej, dobrych obyczajów i reguł prawa. Wszelkie wpisy, które nie są zgodne ze standardami, proszę zgłaszać do moderacji. Zaloguj się lub załóż konto

Nie hejtuj, pisz kulturalne i zgodne z prawem komentarze! Jeśli widzisz niestosowny wpis - kliknij „zgłoś nadużycie”.

Podaj powód zgłoszenia

Nikt jeszcze nie skomentował tego artykułu.
Wróć na regiodom.pl RegioDom
Dodaj ogłoszenie