Opieńki pojawiają się w lasach. Gdzie rosną i jak je zbierać? Jak wygląda opieńka miodowa i ciemna? Nie pomyl ich z trującymi grzybami!

Katarzyna Laszczak
Katarzyna Laszczak
Opieńki pojawiają się w lasach jesienią. Najczęściej rosną na pniach, ale nie tylko.
Opieńki pojawiają się w lasach jesienią. Najczęściej rosną na pniach, ale nie tylko. 942784/pixabay.com
Opieńki to grzyby pojawiające się w lasach przede wszystkim jesienią, można je zbierać nawet w listopadzie. Świetnie nadają się na różne przetwory, m.in. do marynowania. Jednak, jeśli chcemy zbierać opieńki, musimy wiedzieć, jak wyglądają te grzyby i gdzie ich szukać. Warto także poznać gatunki, które są do nich podobne z wyglądu, ale trujące. Sprawdź, z czym nie pomylić opieniek.

Spis treści

Opieńki to grzyby cenione przez wielu smakoszy. Kojarzą się z późną jesienią, bo można je zbierać nawet w listopadzie, choć pojawiają się już we wrześniu. Najczęściej występują dłużej niż inne popularne grzyby jadalne, takie jak borowiki czy koźlarze.

Polecamy też: 13 faktów i mitów o grzybach. Sprawdź, w co nie wierzyć

Gdzie rosną opieńki?

Opieńki, zgodnie z tym, co sugeruje ich nazwa, często rosną na pniach drzew, zarówno tych ściętych, jak i jeszcze rosnących. W przypadku tych ostatnich, niestety szkodzą im. Niekiedy wyrastają z korzeni drzew, ukrytych pod ziemią, więc wyglądają, jakby rosły po prostu w podłożu. Opieńki są pospolite w środkowej i północnej Europie (ale też na innych kontynentach). Mogą występować nie tylko w lasach, ale też parkach czy ogrodach. Rosną na drzewach iglastych i liściastych różnych gatunków. Zwykle tworzą duże skupiska, a trzony grzybów często są ze sobą zrośnięte po kilka, a nawet kilkanaście sztuk.

Popularne gatunki opieniek

Opieńki mają kilka gatunków, choć ich dokładne odróżnienie to zadanie dla specjalistów (do stosunkowo niedawna nie w ogóle nie wydzielano ich jako osobnych taksonów). Najbardziej znana jest opieńka miodowa (tej nazwy używa się również jako nazwy zbiorczej kilku gatunków), ale bardziej powszechnie od niej występuje opieńka ciemna, zwana też opieńką pospolitą. Jest także kilka innych, jak opieńka żółtawa czy północna.

Jak wygląda opieńka miodowa i ciemna?

Opieńki miodowe (i inne ich gatunki) to grzyby blaszkowe. Kapelusz z wierzchu ma miodową barwę i jest pokryty drobnymi, ciemnymi łuseczkami. Są one najbardziej widoczne u młodych grzybów, u starszych występują głównie w centralnej części, a końcu całkiem zanikają. Blaszki u młodych grzybów są jasne, u starszych ciemniejsze, mogą być na nich widoczne plamy. Trzon opieńki jest najczęściej w odcieniach jasnego brązu. Charakterystyczny jest pierścień znajdujący się poniżej kapelusza (to pozostałość błoniastej osłony, występuje u młodych owocników). Na trzonie mogą występować jasne „kłaczki”.

Opieńka ciemna różni się przede wszystkim ciemniejszym kolorem oraz większym zagęszczeniem łuseczek na kapeluszu oraz „kłaczków” na trzonie (mogą występować razem z łuseczkami).

Czy opieńka jest trująca?

Opieńki to grzyby jadalne, jednak bywają uważane za ciężkostrawne. Na surowo mogą być szkodliwe – w każdym przypadku zaleca się ich obróbkę termiczną (wstępne obgotowanie z odlaniem wody). Najlepiej zbierać młode kapelusze, które są najsmaczniejsze. Trzony są łykowate i twarde, mają mniejsze walory smakowe.

Grzyby trujące podobne do opieńki

Niestety jest kilka grzybów niejadalnych, a nawet trujących, które są podobne do opieniek. Trzeba mieć świadomość, że nie każdy jesienny grzyb rosnący na pniach lub w ich pobliżu jest opieńką. Niektóre pomyłki mogą mieć tragiczne skutki, łącznie z ciężkim zatruciem, a nawet śmiercią. Na jakie grzyby uważać? Niebezpieczna jest przede wszystkim:

  • maślanka wiązkowa – te grzyby tworzą skupiska na pniach, podobnie jak opieńki. Ich kapelusza z wierzchu są żółte, a w centralnej części pomarańczowe lub brązowawe. Nie występują na nich łuseczki. Trzony są stosunkowo długie i smukłe, z niezbyt wyraźnym lub w ogóle niewidocznym pierścieniem. Blaszki są żółtawe, mogą też mieć zielonkawe zabarwienie. Maślanki wiązkowe mają gorzki smak. To grzyby, które powodują ciężkie zatrucia pokarmowe.
  • hełmówka jadowita – rośnie w grupach, najczęściej również na pniach i innych elementach obumarłego drewna. Jest stosunkowo niewielka – kapelusz może mieć średnicę do 5 cm. Ma kolor od żółtego lub beżowego do brązowego lub czerwonobrązowego. Intensywność barwy zależy w dużym stopniu od wilgotności – im grzyb jest bardziej mokry, tym ciemniejszy. Powierzchnia jest gładka, bez łuseczek. Blaszki są niezbyt gęsto ułożone, brązowawe. Na trzonie są widoczne jaśniejsze włókienka, szczególnie poniżej pierścienia, który może zanikać. To grzyb trujący, potencjalnie nawet śmiertelnie (zawiera amanitynę, czyli tę samą substancję, która występuje np. u niektórych muchomorów, np. sromotnikowego).

W lasach jesienią występuje też łuskwiak nastroszony. To grzyb bardzo podobny do opieńki, ale niejadalny (jest gorzki i łykowaty). Jest masywniejszy, ma też znacznie wyraźniejsze i trwałe łuseczki (u opieńki można je zetrzeć palcem, często też „schodzą” podczas mycia).

Zobacz, jak wyglądają opisane grzyby

Chcesz zbierać grzyby? Rób to bezpiecznie!

Ten artykuł nie może być podstawą do identyfikacji grzybów. Zwraca tylko uwagę na bardzo podstawowe i ogólne cechy opieniek oraz grzybów niejadalnych i trujących, które są podobne do nich. Jeśli chcemy zacząć zbierać grzyby, zacznijmy od przygotowania się i zdobycia wiedzy z profesjonalnych publikacji (np. atlasów grzybów), korzystajmy z dedykowanych grup w mediach społecznościowych, a wszelkie wątpliwości rozstrzygajmy na niekorzyść znalezisk (jeśli nie jesteśmy pewni grzyba, wyrzućmy go, a jeszcze lepiej – w ogóle nie zbierajmy). Niestety wśród smacznych, zdrowych i jadalnych grzybów są też gatunki trujące, a lekceważenie tego faktu, wynikające z mody na zbieranie grzybów, sprawia, że ryzykujemy zdrowiem, a nawet życiem.

Przechowywanie w ogrodzie

miejsce #1

Plast Team

Plast Team Skrzynia Tarasowa 300L Antracyt

392,99 zł163,77 zł-58%
miejsce #2

Keter

Keter Skrzynia na taras ROCKWOOD BOX 570L Brown

1 251,41 zł579,00 zł-54%
miejsce #3

Keter

Keter Out Max Duża Skrzynia Ogrodowa 17199418

1 477,00 zł999,01 zł-32%
Materiały promocyjne partnera
Dodaj firmę
Logo firmy Główny Inspektorat Sanitarny
Warszawa, Targowa 65
Autopromocja

Dołącz do nas na Facebooku!

Publikujemy najciekawsze artykuły, wydarzenia i konkursy. Jesteśmy tam gdzie nasi czytelnicy!

Polub nas na Facebooku!

Kontakt z redakcją

Byłeś świadkiem ważnego zdarzenia? Widziałeś coś interesującego? Zrobiłeś ciekawe zdjęcie lub wideo?

Napisz do nas!

Wyższy podatek od nieruchomości od 2023 roku - video flesz

Komentarze

Komentowanie artykułów jest możliwe wyłącznie dla zalogowanych Użytkowników. Cenimy wolność słowa i nieskrępowane dyskusje, ale serdecznie prosimy o przestrzeganie kultury osobistej, dobrych obyczajów i reguł prawa. Wszelkie wpisy, które nie są zgodne ze standardami, proszę zgłaszać do moderacji. Zaloguj się lub załóż konto

Nie hejtuj, pisz kulturalne i zgodne z prawem komentarze! Jeśli widzisz niestosowny wpis - kliknij „zgłoś nadużycie”.

Podaj powód zgłoszenia

Nikt jeszcze nie skomentował tego artykułu.
Wróć na regiodom.pl RegioDom
Dodaj ogłoszenie