Przekształcenie użytkowania wieczystego we własność – podstawowe informacje. Co trzeba wiedzieć o uwłaszczeniu gruntów?

Zaświadczenia, wnioski, opłaty, bonifikaty, terminy, formalności – wyjaśniamy najważniejsze kwestie związane z przekształceniem użytkowania wieczystego we własność.
  • Przekształcenie użytkowania wieczystego we własność

    Choć nie będziemy już płacić za użytkowanie wieczyste, nadal czekają nas wydatki związane z gruntem pod budynkami.

    123RF.com

O przekształceniu użytkowania wieczystego we własność dużo się obecnie słyszy. Zmiana w sposobie korzystania z gruntów pod budynkami mieszkalnymi, która nastąpiła 1 stycznia 2019 r., wprowadziła niemały chaos, budząc wiele pytań i wątpliwości. Żeby odnaleźć się w nowej sytuacji, warto zacząć od podstaw. Czym jest przekształcenie i co się z nim wiąże?

Przekształcenie użytkowania wieczystego we własność – co to takiego?

Użytkowanie wieczyste to sposób korzystania z gruntów, który jeszcze do niedawna był w Polsce często spotykany. Ujmując rzecz w skrócie, polegał on na tym, że właściciel gruntów – zwykle Skarb Państwa lub gmina – oddawał swój teren w użytkowanie innym podmiotom na okres 99 lat, pobierając za to coroczną opłatę za użytkowanie wieczyste. Właściciele mieszkań czy domów położonych na takich działkach nie byli zatem właścicielami gruntu, a jedynie jego użytkownikami, a zatem mieli do niego ograniczone prawa.

Z dniem 1 stycznia 2019 r. prawo użytkowania wieczystego gruntów pod budynkami mieszkalnymi zostało przekształcone w prawo własności. Oznacza to, że dawni użytkownicy wieczyści zostali właścicielami działek pod swoimi budynkami. Stało się to z mocy prawa, czyli automatycznie – nie trzeba było składać w tym celu żadnego wniosku, a od decyzji o przekształceniu nie można się odwołać.

Przekształcenie, czyli uwłaszczenie – kogo objęło?

Przekształcenie, zwane również uwłaszczeniem gruntów, objęło działki zabudowane budynkami mieszkalnymi oraz związanymi z nimi obiektami takimi jak garaże, komórki i inne zabudowania gospodarcze. W przypadku budynków wielorodzinnych uwłaszczenie objęło tylko grunty pod budynkami, w których co najmniej co najmniej połowę lokali stanowią lokale mieszkalne.

Zobacz: Zakup mieszkania od dewelopera. Wiesz, jakie masz prawa?

Jeśli na danej działce poza budynkami mieszkalnymi występują także inne obiekty o funkcji niemieszkalnej, np. altanki, drogi, śmietniki czy fontanny, również takie grunty mogły zostać przekształcone. Stało się tak jednak tylko w sytuacji, gdy łączna powierzchnia budynków, obiektów czy urządzeń niemieszkalnych wynosi najwyżej 30 proc. powierzchni wszystkich budynków znajdujących się na danym gruncie. Jeśli jest ich więcej, przekształcenie nie nastąpiło.

W razie wątpliwości, czy grunt pod naszym budynkiem również został uwłaszczony, należy zasięgnąć informacji w lokalnym urzędzie lub innej jednostce, do której wcześniej wnosiliśmy opłaty za użytkowanie wieczyste.

Zaświadczenie o przekształceniu – co to takiego i jak je otrzymać?

Każdy właściciel czy współwłaściciel gruntu objętego przekształceniem zostanie o tym powiadomiony dzięki specjalnemu zaświadczeniu, które otrzyma gońcem lub pocztą. Nie trzeba w tym celu składać żadnego wniosku. Zaświadczenie nie tylko poinformuje o fakcie przekształcenia użytkowania wieczystego we własność, ale też udzieli najważniejszych informacji takich jak m.in. wysokość należnych z tego tytułu opłat. Urząd wyśle też kopię wniosku do naszego sądu rejonowego, który nieodpłatnie wpisze do księgi wieczystej naszego mieszkania czy domu informację o przekształceniu.

W teorii zaświadczenia miały być wystawione do końca 2019 r., jednak w praktyce wiele osób wciąż ich nie otrzymało. Nie należy się tym przejmować – dokument prędzej czy później do nas dotrze. Jeżeli zależy nam na tym, by uzyskać zawarte w zaświadczeniu informacji szybciej, możemy udać się do urzędu i tam zadać wszystkie pytania. Warto też pamiętać, że wiele spraw związanych z przekształceniem (np. wniesienie opłaty, złożenie wniosku o bonifikatę) można załatwić w urzędzie nawet bez zaświadczenia.

Czym jest opłata przekształceniowa i w jakim terminie się ją płaci?

W związku z przekształceniem użytkowania wieczystego we własność zniesiona została opłata za użytkowanie wieczyste. Zastąpiła ją opłata przekształceniowa, którą musi zapłacić każda osoba objęta uwłaszczeniem gruntów (w skrócie: każda osoba, która otrzyma zaświadczenie o przekształceniu). Jej wysokość jest taka sama, jaka byłaby wysokość opłaty za użytkowanie wieczyste w dniu przekształcenia, czyli 1 stycznia 2019 r. Informacja o kwocie, jaką trzeba zapłacić, znajduje się także w zaświadczeniu. Opłatę można uiścić w całości z góry albo spłacać ją w 20 rocznych ratach.

Opłatę przekształceniową płaci się zawsze do 31 marca danego roku. Wyjątkiem jest jedynie opłata za rok 2019, którą trzeba wnieść do 29 lutego 2020 r. Oznacza to, że osoby, które zdecydują się na spłatę ratalną, muszą pamiętać o dwóch ratach do zapłacenia w krótkim odstępie czasu. Ci, którzy wolą zapłacić całość z góry, muszą zgłosić urzędnikom taki zamiar na piśmie. Urząd odpowie w ciągu 14 dni, informując nas, jaką kwotę musimy wpłacić i w jakim terminie.

Wysokość opłaty może ulegać zmianie, jednak nie częściej niż raz na 3 lata. Będzie ona waloryzowana nie w oparciu o wartość naszej nieruchomości (jak było przy opłacie za użytkowanie wieczyste), a w oparciu o określone wskaźniki ogłaszane przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego.

Czym jest bonifikata i komu przysługuje?

Bonifikata przysługuje osobom, które uiszczą całą opłatę przekształceniową z góry zamiast płacić ją w ratach. Pozwala ona zapłacić tylko część należnej kwoty zamiast całości, dzięki czemu można zaoszczędzić sporo pieniędzy. Wysokość bonifikaty różni się w zależności od regionu, dlatego warto zasięgnąć informacji w lokalnym urzędzie (nigdy nie będzie jednak niższa niż 60 proc.). Co ważne, w niektórych gminach bonifikata przysługuje nam jedynie w pierwszym roku po przekształceniu lub z każdym rokiem zmniejsza się o 10 proc. – warto o to dopytać. Są też gminy, w których radni w ogóle nie uchwalili bonifikaty na gruntach samorządowych, a więc niestety nie można z niej skorzystać.

Żeby skorzystać z bonifikaty, trzeba złożyć w urzędzie wniosek o zamiarze zapłacenia całej opłaty przekształceniowej za jednym razem. Urzędnicy obliczą wówczas przysługującą nam bonifikatę i poinformują nas w ciągu 14 dni, jaką kwotę mamy do zapłacenia.

Sprawdź: Bonifikata przy przekształceniu. Jak dokładnie z niej skorzystać?

Co ważne, dla osób, które otrzymają zaświadczenia o przekształceniu po 30 listopada 2019 r., wprowadzono specjalną zasadę. Jeśli w ciągu 2 miesięcy od daty otrzymania zaświadczenia zgłoszą one chęć zapłacenia opłaty przekształceniowej z góry, będą miały kolejne 2 miesiące na skorzystanie z bonifikaty w maksymalnej wysokości.

Istnieje też specjalna bonifikata w wysokości 99 proc., która przysługuje określonej w ustawie grupie osób, m.in. inwalidom wojennym i wojskowym, osobom niepełnosprawnym oraz posiadaczom Karty Dużej Rodziny. Żeby z niej skorzystać, trzeba wnioskować o taką możliwość w urzędzie.

Jakie formalności wiążą się z przekształceniem?

Formalności związane z przekształceniem są stosunkowo proste. Pierwszym krokiem jest otrzymanie pocztą zaświadczenia. Po jego otrzymaniu decydujemy, czy uiścimy opłatę przekształceniową w ratach, czy w całości z góry. W tym pierwszym przypadku w zasadzie niewiele się zmienia w stosunku do czasów, gdy obowiązywało użytkowanie wieczyste – co roku wpłacamy na wskazany numer konta należną kwotę.

Jeśli wybierzemy opłatę jednorazową, składamy w urzędzie odpowiedni wniosek (nie ma określonego wzoru – można stworzyć takie pismo samodzielnie). Po otrzymaniu odpowiedzi płacimy należną kwotę, pomniejszoną już przez urzędników o przysługującą nam bonifikatę, na zasadach, jakie określił urząd.

Następnie czekamy na otrzymanie dokumentu potwierdzającego, że uiściliśmy całą należność. Osoby płacące w ratach otrzymają go oczywiście dopiero po zapłaceniu ostatniej raty, czyli po 20 latach. Urząd ma na jego wydanie 30 dni od daty ostatniej wpłaty. Z dokumentem tym należy udać się do rejonowego sądu wieczystoksięgowego. Tam wnioskujemy o wykreślenie z księgi wieczystej naszej nieruchomości zapisu o konieczności wnoszenia opłaty przekształceniowej. Jeśli płaciliśmy w ratach, ta formalność będzie nasz kosztować 75 zł. Jeśli zapłaciliśmy całość z góry, koszt wynosi 250 zł. Na tym formalności związane z przekształceniem użytkowania wieczystego we własność dobiegną końca.

Przeczytaj: Przekształcenie użytkowania wieczystego we własność. Oto odpowiedzi na najczęstsze pytania

Autor: Przemysław Zańko
2komentarzy
Dodaj komentarz

Komentarze (2)

Polska ziemia jest wspólna i jedynie można ją wydzierżawić na jakiś cel. Solidarni sprzeniewierzyli wszystko , to zdrajcy którzy kupczą krajem a jak to się kończy to 1000 lat historii pokazało aż nadto dobitnie.
solidarna zaraza, 31.12.2019, 14:38