7 pokarmów do święconki wielkanocnej. Symbolika

Choć bez jajek nie wyobrażamy sobie Wielkanocy, to nie one są najważniejsze w święconce. Zobacz, co i dlaczego musi się znaleźć w świątecznym koszyku. Co symbolizują pokarmy w święconce?
  • Pokarmy w święconce

    Tak może wyglądać koszyk wielkanocny przygotowany na Wielką Sobotę. W ten dzień niesiemy święconkę do kościoła. Pokarmy do święcenia wkładamy do koszyczków (najczęściej wiklinowych) wyłożonych białą serwetką i przyozdobionych bukszpanem. Od dzielenia się z bliskimi poświęconymi pokarmami zaczyna się w Polsce śniadanie wielkanocne.

    Termitor (Pixabay.com)
  • Produkty do święconki

    Każdy pokarm święcony w Wielką Sobotę ma swoją symbolikę.

    Rafał Niewczas
  • Święconka na wielkanocnym stole

    Święcenie pokarmów to stary zwyczaj. Jego początki sięgają już VIII wieku. Jednak w Polsce obchodzimy go dopiero od wieków średnich. Na początku przyjęte było, że święci się wszystko, co znajduje się na świątecznym stole. Co ciekawe mieszczanie nie fatygowali się ze święconką do kościoła. To ksiądz kolędował po ich domach i święcił pokarmy. Z czasem zwyczaj ten uległ zmianie i zaprzestano święcenia pokarmów w domu.

    stachoo (morguefile.com)
  • Koszyczek ze święconką

    123RF
  • wielkanocna święconka

    Wiklinowy koszyk, a w nim: poświęcone w Wielką Sobotę tradycyjne pokarmy, to podstawa wielkanocnego śniadania.

    Anna Karda

Źródło: Agencja TVN/x-news 

Wśród święconych pokarmów nie może zabraknąć chleba, soli i baranka. Chleb we wszystkich kulturach jest pokarmem zapewniającym przetrwanie. Dla chrześcijan oznacza ciało Pana Jezusa, w związku z czym jest najważniejszym z symboli. Sól to minerał dający życie oraz podstawa istnienia, a baranek – symbol zwycięstwa dobra nad złem i życia nad śmiercią.

Warto przeczytać: Barwienie wielkanocnych pisanek. Symbolika kolorów 

Baranek z ciasta chlebowego, cukru, czekolady lub marcepanu, a dawniej: uformowany z masła, oznacza pokorę i łagodność. Ten z czerwoną chorągiewką jest symbolem Chrystusa Zmartwychwstałego ze sztandarem, który podkreślają triumf i zwycięstwo. Jezus bowiem poświęcił swe życie za ludzi, by powstać z martwych i tym samym pokonać grzech i zło.

Koszyczek, najczęściej wiklinowy (choć współcześnie koszyczki wielkanocne mogą być np. z filcu, czy drewna), powinien być utrzymany w bieli i zieleni. Zgodnie z tradycją wielkanocną, dekoruje się go gałązkami bukszpanu, a umieszczone w nim pokarmy przykrywa śnieżnobiałą serwetką.

Polecamy poradnik: Jak przygotować koszyk wielkanocny

Pokarmy, które zaniesiemy do Kościoła, mają nam zapewnić przez cały rok płodność, obfitość, zdrowie oraz dostatek.

To trzeba poświęcić w Wielką Sobotę:

  • Chleb – podstawowy pokarm, który dla chrześcijan jest najważniejszym symbolem, przedstawiającym ciało Chrystusa (dawniej jego miejsce zajmowała pascha). Gwarantuje pomyślność i dobrobyt. Do święcenia odkrawamy kawałek z chleba, który będziemy jeść podczas wielkanocnego śniadania.
  • Pieprz i sól – wykorzystuje się je do przyprawienia jajek oraz innych potraw, które jemy podczas wielkanocnego śniadania. Czarny zmielony pieprz w święconce nawiązuje do gorzkich ziół, które dawniej Żydzi dodawali do charosetu (rodzaj sosu). Robili to na pamiątkę ciężkiej, niewolniczej pracy przy produkcji cegieł w Egipcie. Natomiast sól dodaje potrawom smaku, chroni przed zepsuciem i ma właściwości oczyszczające. Kiedyś wierzono, że potrafi odstraszyć zło. Bez soli nie ma życia. Dla chrześcijan symbolizuje sedno życia i prawdy, stąd też mówimy o „soli ziemi" – tak Jezus nazwał swoich uczniów, wybrańców.
  • Jajkozapewnia płodność. Symbolizuje życie i choć weszło do święconki najpóźniej, najbardziej kojarzy się ze Świętami Wielkanocnymi. Do koszyczka wkładamy jajka ugotowane na twardo. Dla ozdoby można dodać także wydmuszki i kolorowe pisanki.
  • Chrzan – korzeń chrzanu symbolizuje krzepę i siłę. Ma przynieść nam dobre zdrowie. Wzmacnia właściwości pozostałych potraw, które są w wielkanocnej święconce. Najlepiej, gdy korzeń chrzanu święcimy w kawałku. Później kroimy go na cienkie plasterki i częstujemy nim biesiadników. Jednak współcześnie najczęściej święcimy starty chrzan. 
  • Ser – oznacza przyjaźń, porozumienie między człowiekiem a przyrodą. Gwarantuje zdrowie i rozwój stada domowych zwierząt: krów, kóz i owiec, od których pochodzi.
  • Wędlina – najczęściej szynka albo kiełbasa, czyli głównie wyroby z wieprzowiny. Przynosi zdrowie, płodność i dostatek.
  • Ciasto – pojawiło się w koszyczkach dość niedawno. Jest znakiem umiejętności i doskonałości. Nie chodzi tu o gotowe wypieki i słodkości. Zgodnie z tradycją musi to być kawałek ciasta domowego wypieku, najlepiej drożdżowej baby.

Warto przeczytać: Czym różnią się żurek i barszcz biały

Do koszyczka ze święconką można dodać także inne potrawy lub ozdoby (dzieci często proszą o dorzucenie cukierka lub jajka-niespodzianki). Jednak, by utrzymać tradycję, w wielkanocnej święconce najpierw musi się znaleźć 7 głównych pokarmów.

Wiosenne kwiaty pięknie uzupełnią świąteczny wygląd stołu, przy którym podzielimy się z najbliższymi poświęconymi pokarmami. Bardzo dekoracyjne są gałązki brzozy z młodymi zielonymi listkami, wierzby kwitnącej puszystymi baziami czy leszczyny: z podłużnymi drobnymi kwiatkami, w kolorze słonecznej żółci. Wstawione do wazonu nie potrzebują już żadnych ozdób, by podkreślić wielkanocny nastrój. 

Zobacz koniecznie: Polskie zwyczaje i tradycje wielkanocne 

Autor: Anna Karda
4komentarzy
Dodaj komentarz

Komentarze (4)

"Ser – oznacza przyjaźń, porozumienie między człowiekiem a przyrodą. Gwarantuje zdrowie i rozwój stada domowych zwierząt: krów, kóz i owiec, od których pochodzi." Wicca jak nic!! Kościół katolicki jest bardziej pogański niż same pogaństwo :D
Kpiarz, 03.04.2012, 07:36
asasasa, 22.03.2016, 09:44
Masz rację że w taki świetle to pogaństwo. Tylko że to nie jest znaczenie tych pokarmów, a ten ko to pisał chyba nie ma pojęcia o Triduum Paschalnym i Wielkanocy. Polecam komentarz wyżej.
Sprenio, 26.03.2016, 10:04
Ten kto pisał znaczenie tych symboli to chyba w ogóle nie rozumie znaczenia pokarmów wielkanocnych i w takim świetle to Kościół faktycznie wgląda jak pogaństwo.
Baranek - to znak Chrystusa, którego katolicy nazywają zamiennie z " Barankiem Bożym". Figurka wykonana z ciasta, lukru lub chleba odwołuje się do zwycięstwa życia nad śmiercią oraz odkupienia grzeszników, przez śmierć Jezusa na krzyżu w Wielki Piątek.
Jajko - tak jak baranek jest symbolem triumfu życia nad śmiercią. To również oznaka odradzającego się życia i tak jak pis€klak musi rozbić skorupkę jajka, aby przejść d nowego życia, tak Chrystus rozbił "skorupę" grobu w którym go złożono i zatoczono wielki kamień.
Wędliny - znak ofiary Chrystusa złożonej na krzyżu, ciała za nas wydanego. Nawiązanie także do baranka Paschalnego składanego Bogu w ofierze.
Chrzan - ze względu na ostry smak znak cierpień Jezusa, jego męki i okrutnej śmierci.
Sól i pieprz - symbol zachowania przed zepsuciem grzechem oraz oczyszczenia, które dokonało się przez post.
W sprawach religii polecam portale specjalizujące się w tej dziedzinie.
Pozdrawiam i radosnego Alleluja
Sprenio, 26.03.2016, 10:09