Jak wybudować dom energooszczędny. Doświadczenia użytkownika

Budynek w wiosce pod Opolem został wybudowany w latach 2008-2009. Właściciele wprowadzili się do niego w październiku 2009 r.
Dom energooszczędny
Łączna powierzchnia użytkowa domu wynosi 167,4 mkw., a wysokość pomieszczeń 2,8 m. Podczas budowy inwestor wybierał rozwiązania, które pozwalają na minimalizację zużycie energii i nie są drogie.

fot. Andrzej Jurkiewicz

Dom pasywny, o któremu poświęcony jest artykuł, jest budynkiem parterowym. Został wybudowany po naniesieniu poprawek w typowym projekcie domu z katalogu.

Budynek nie ma najlepszego wskaźnika kształtu liczonego jako A/V = 1,94 (gdzie A – to powierzchnia wszystkich przegród oddzielających część ogrzewaną budynku od powietrza zewnętrznego, gruntu oraz pomieszczeń nieogrzewanych, a V – kubatura ogrzewanej części domu). A kształt domu odbiega od standardów budynków pasywnych (powinny być one zbliżone do sześcianu).

Zobacz również: Idea domu pasywnego i domu energooszczędnego 

– Celowo zrezygnowaliśmy z piętrowego budynku, więc strych jest duży, ale nieużytkowy. W stosunku do typowego projektu zmieniliśmy całkowicie rozkład pomieszczeń i zrezygnowaliśmy z garażu, który oryginalnie znajdował się w bryle budynku. W ten sposób uzyskaliśmy dodatkowe dwa pokoje – mówi Andrzej Jurkiewicz, właściciel budynku. – Łączna powierzchnia użytkowa wynosi 167,4 m2, a wysokość pomieszczeń to 2,8 m. Nad koncepcją budowy i szczegółami technicznymi pracowaliśmy przez kilka lat.

Podstawowe parametry techniczne i wymagania dla budynku pasywnego

  • U (współczynnik przenikania ciepła) dla ścian, stropu, podłogi: 0,1–0,12 W/(m2*K),
  • U dla okien < 0,9 W/(m2*K) i szyby niskoemisyjne,
  • wentylacja nawiewno-wywiewna z rekuperacją o sprawności powyżej 80%,
  • okna południowe o dużej powierzchni,
  • przegrody o dużej pojemności cieplnej,
  • zużycie energii na ogrzewanie maks. 15 kWh/m2rok,
  • zużycie całkowite energii do 120 kWh/m2rok,
  • współczynnik A/V < 0,7

Zobacz: Wybór projektu domu energooszczędnego: czym się kierować 

Warunki klimatu wewnętrznego (budynki klasy A wg PN-EN 15251)

  • temperatura powietrza: 20–22°C zimą i 23–25°C latem,
  • wilgotność względna 35–55%,
  • maksymalna prędkość powietrza z nawiewników 0,2–0,4 m/s,
  • średnie temperatury przegród nie powinny się różnić więcej jak o 2°C w stosunku do temperatury powietrza,
  • preferencja oświetlenia naturalnego,
  • budynek o dużej szczelności (dla próby n 50 < 0,6 wymiany/h),
  • brak mostków termicznych,
  • wymiana powietrza 0,3–2,0 wymian/h.

Z czego wybudowano "prawie pasywny" dom pod Opolem, jak go żartobliwie określają właściciele:

  1. Ściany zewnętrzne – wykonano jako dwuwarstwowe, z pustaka ceramicznego (porothermu) o grubości 25 cm i izolacji termicznej ze styropianu „szarego" o grubości 25 cm. Pustak ceramiczny to materiał w pełni naturalny, który ma sporą pojemność cieplną, okazał się też najtańszym (tańszym także od betonu komórkowego), choć sprowadzony był z Niemiec.
  2. Fundament – wykonany został z bloczków żwirobetonowych ocieplonych styrodurem o grubości 12 cm. Na fundamencie najpierw ułożono rząd bloczków z betonu komórkowego, a dopiero na tych bloczkach zabudowano ściany z pustaków ceramicznych. Chodziło o to, aby odizolować „zimne" ściany fundamentowe od „zimnych" ścian z pustaka ceramicznego, który wprawdzie ma stosunkowo dobre właściwości izolacyjne, ale tylko przy poziomym przepływie ciepła; na styku fundament/ściana wystąpić mogło znaczne wychładzanie ścian przez „zimny fundament". Zastosowanie bloczków z betonu komórkowego eliminuje ten problem. Takie rozwiązanie, zdaniem właścicieli, należy stosować także dla innych „zimnych" ścian. Należy pamiętać, aby rząd bloczków z betonu komórkowego znajdował się, co najmniej 30 cm nad powierzchnią gruntu.
  3. Podłoga na gruncie – składa się z płyty betonowej o grubości 7–8 cm wylanej na zagęszczonym piasku i żwirze, ocieplonej styropianem o grubości od 8 do 12 cm i pokrytym wylewką betonową o grubości ok. 4–5 cm. W porównaniu z „zalecanymi" standardami wykonania podłogi w budynkach pasywnych, jest ona znacznie „odchudzona", ale również znacznie tańsza (ok. trzykrotnie). Zdaniem właścicieli warto jednak stosować grubszą warstwę styropianu (ok. 25 cm), zwłaszcza wtedy, gdy stosujemy ogrzewanie podłogowe. Posadzka i podkład betonowy, w którym zatapiane są maty grzewcze elektryczne lub inny rodzaj instalacji grzewczej (np. instalacja wodna) rozgrzewają się do temperatury ok. 28–30°C, więc i straty przez tę podłogę będą większe niż liczone do standardowych 20°C. Jeżeli jednak, ktoś nie stosuje ogrzewania podłogowego, to standardowe 10–12 cm ocieplenia podłogi można zastosować. Podłoga wykonana została z deski dębowej (3 cm) lub terakoty (łazienki, kuchnia, przedpokój, spiżarnia, pralnia).
  4. Strop – typu „teriva" ocieplony został styropianem i wełną mineralną o grubości 30 cm (wełnę stosowano w miejscach trudno dostępnych lub w miejscach, gdzie docinanie styropianu byłoby kłopotliwe i pracochłonne). Na styropianie ułożono płyty OSB i płyty paździerzowe.
  5. Okna – w budynku zamontowano okna z PVC trzyszybowe, pięciokomorowe o współczynniku przenikania ciepła U jak dla budynków pasywnych (U całego okna mniejsze od 0,8 W/(m2K)).
  6. Dach – więźba dachowa jest drewniana, a pokrycie jest z dachówki ceramicznej (dach nieocieplony).

Warto przeczytać: Projekt domu: lepszy z katalogu, czy indywidualny 

Ile kosztowała budowa takiego domu energooszczędnego

Państwo Jurkiewiczowie obalili też mit, że wykonanie takiego budynku jest droższe o ok. 20–30% od domu tradycyjnego.
– Stosując odpowiednie rozwiązania techniczne, można uniknąć dużych kosztów budowy takiego budynku – przekonuje Andrzej Jurkiewicz. – Być może w zużyciu energii dla ogrzewania, nie osiągniemy wymaganych 15 kWh/(m2rok), ale do 20 kWh/(m2rok) na pewno się zbliżymy. Udało się jednak osiągnąć bardzo dobry wynik całkowitego zużycia energii w budynku (łącznie z podgrzewem wody użytkowej i zasilaniem w energię elektryczną) – wynosi niecałe 100 kWh/(m2rok). 

Zobacz: Niższy kredyt za energooszczędny dom

Koszt całkowity budowy tego domu, w cenach z lat 2008–2009 wynosił 400 000 zł. A trzeba podkreślić, że budynek zużywa ok. 6–ciokrotnie mniej energii do ogrzewania i produkcji ciepłej wody użytkowej niż budynek tradycyjny. 

Autor: Edyta Hanszke
17komentarzy
Dodaj komentarz

Komentarze (17)

"okna z PVC trzyszynowe, pięciokomorowe" - ciekawe okna, tylko, że nie istnieją. Są tylko trzyszyBowe. :)
ArturH, 05.09.2012, 12:51
dziękujemy za wskazanie literówki; poprawka naniesiona :)
redakcja.regiodom, 05.09.2012, 12:56
100 kWh/(m2 rok) * 167 m2 * 0,6 PLN/kWh en.el. = 10020 zł/rok. To ogrom dla takiego budynku! Ja, mając budynek tradycyjny (kocioł kondensacyjny CO+CWU, gazowy, grzejniki na ścianach a urządzenia w kuchni wyłącznie na prąd (taryfa weekendowa) przy 150 m2 mieszczę się w 8000zł.
kowalski, 05.09.2012, 13:42
A ja płacę ok 400zł miesięcznie zza prąd: bojler + wszystko w kuchni na prąd + zimą grzejniki elektryczne jako wspomaganie kominka. Do tego ok 12m3 drewna brzozowego (150zł/m3) do kominka . w tym roku zbudowałem sobie własnoręcznie solar o pow 2,5m2 (koszt 1000zł - aż sam nie wierzyłem że tylko tyle ale mam wszystkie rachunki) Budynek z poddaszem użytkowym. ok 140m2.
To chyba mam lepsze parametry :)
MarcL, 05.09.2012, 14:04
prad 400zlotych (80£) za dwa miesiace a wszystko mam na prad: bojler, ogrzewanie, kuchenka elektryczna/ a to tylko od listopada do marca, kwiecien-pazdziernik to ok 100zlotych (20£) miesiecznie/ dom nie jest pasywny bojler stary a grzejniki jeszcze starsze/
w polsce to chyba juz sami bogacze zostali bo tyle placic za rachunki to trzeba miec spore dochody
wojtek, 05.09.2012, 18:28
ze jest to mieszkanie 3pokoje, kuchnia, lazienka, ubikacja, przedpokoj, ok 100 metrow kwadratowych
wojtek, 05.09.2012, 18:31
jak ty placisz £80 (prad) za 2mc za ogrzewanie to masz MOZE 12st C :))))))))
Also piszesz o "swoim" pokoiku tylko.
Ja za 2bed (3 pokoje) ogrz gaz, 2mce to £210 u mnie (prad jest 3 do 6 razy drozszy od gazu za 1kW energii, w zaleznosci od taryfy) Bajkopisarzy jest pelno.
A fizyki nie oszukasz. Dom potrzebuje xxx energii do utrzymania takiej czy innej temp
Pedro, 17.01.2013, 15:15
panie kowalski cos pan zle interpretujesz bo energia potrzebna do ogrzania domu nie jest jednoznaczna z uzyciem energii elektrycznej jak zes to pan wyliczyl hehe
cytat z wiki:
"Dom pasywny wyróżnia bardzo niskie zapotrzebowanie na energię do ogrzewania – poniżej 15 kWh/(m²•rok). Oznacza to, że w ciągu sezonu grzewczego do ogrzania jednego metra kwadratowego mieszkania potrzeba 15 kWh, co odpowiada spaleniu 1,5 l oleju opałowego, bądź 1,7 m³ gazu ziemnego, czy też 2,3 kg węgla."
wiec jesli sobie policzymy przykladowo po weglu 167*3kg na m2/rok dla zuzycia 20kWh to nam wyjdzie 501kg wegla, nawet gdyby kosztowal 1000zl/t to masz 500zl a nie 10000zl
takich domow nie buduje sie po to by doplacac ale by oszczedzac i ten kto to buduje jest do tego dobrze przygotowany!!!
zyggi, 06.09.2012, 08:52
Obliczenia były wykonane dla danych z artykułu cyt. Udało się jednak osiągnąć Obliczenia wykonałem dla danych z artykułu cyt. "bardzo dobry wynik całkowitego zużycia energii w budynku (łącznie z podgrzewem wody użytkowej i zasilaniem w energię elektryczną) – wynosi niecałe 100 kWh/(m2rok). ".
Moje 8 tysięcy to suma rachunków zaplaconych w zeszłym roku a prąd i gaz.
kowalski, 06.09.2012, 09:41
a ja to niby obliczenia wykonalem do ksiezyca? przytoczylem tylko wyraznie ze nie chodzi tu o ENERGIE ELEKTRYCZNA ktorej cene (0,6zl/kWh) ktora prawdopodbnie przyjales do wyliczen
to ile placisz za prad i gaz to Twoja sprawa, nie wiem czy uzywasz pradu do ogladania tv, czy ogrzewania 100 czy 200m2 powierzchni, jaka lubisz temp. w pomieszczeniach itp itd, potrzeby energetyczne budynku to inna sprawa i nie ma znaczenia czy wydajesz tyle czy ile bo kto inny by mieszkal i moglby wydawac inna kwote bo moze byc mu za cieplo lub za zimno!!!
zyggi, 06.09.2012, 10:35
Tia zwykłe bajania... W Polsce grzejesz przez prawie pół roku czyli 6*30=180dni
To 500kg wegla /180dni da 2,7 kg na dobę.... To znaczy 12 deko na godzinę - Super na talerzyku garść okruszków węglowych ogrzeje mi w Zimie cały 100m dom
heniek, 06.09.2012, 13:12
Budynek energooszczędny, to tylko NAZWA MARKIETINGOWA nic innego... - to już od dawna wiadomo :)
Ania, 08.09.2012, 15:07
Patrzę na domek. Gdzie są, k...a, te 164 m2 powierzchni użytkowej?
I czy przypadkiem niejaki KernHaus nie maczał w tym "pasiewnym" domku swoich brudnych paluchów.
Druid, 05.09.2012, 23:52
Czyli zapotrzebowanie to 16700kWh/rocznie na budynek, wazna jest jakosc wykonania o co niestety bardzo trudno w Polsce czego doswiadczylem, budujacym domy polecam budowac z grupa pl.misc.budowanie dzięki tym chłopakom dużo się nauczyłem i udało mi się dokonać wielu poprawek, moje sciany obecnie to 0,18W/m2*K okna stanradowe wentylacja zwykla 260m2, ogrzanie calego domu kosztowało nas 3,3T miału w cenie ok 365zł :) wełny mam 30cm dom piętrony z piwnicą, piwnica 20cm styro reszta 12 z felcem oraz 44 porotherm, niepotrzebnie bo taniej bylo zrobić to co w artykule opisano:) ale nie znał się człowiek na początku. ocieplony balkon styroturem od spodu i od gory i od czoła, szczytowe sciany ocieplone i murłaty ocieplone i to ma większe znaczenie niż dawanie grubego styropianu, to najczęstrze zaniedbanie na naszych budowach. Dasz 30cm sytro nieocieplisz szytowych scian i murłat to tak jak byś mial 10cm styropianu :) a jak ocieplenie wykonasz na placki a nie na ramki to wogole katastrofa.
Janek Czarnecki, 06.09.2012, 16:01
no przydało by się parę fotek . Np z montażu okien .
Jaki sposób dogrzewania wybrał. Ja się zastanawiam nad nagrzewnicą kanałową przy każdym nawiewie.
Andrzej, 28.09.2012, 19:39
Po pierwsze dom pasywny - bo o tym miał być ten artykuł to dom samowystarczalny energetycznie - czyli zyski energetyczne (słońce, wiatr..) pokrywają zużycie. Prezentowany dom nawet nie stał koło "prawie pasywnego" - przykro mi bo podejście do budowania było prawidłowe...
Po drugie - niestety nie jest to również dom energooszczędny. Byłby gdyby zapotrzebowanie całkowite energii nie przekraczało 60kWh/m2/rok. Zaprezentowany dom ma zapotrzebowanie zbliżone do polskiej normy.
Gdzie jest problem? - z opisu wydaje się że w wentylacji. W tak docieplonym domu 70% strat (zapotrzebowania) ogrzewania to wentylacja.
Rozwiązaniem było by dołożenie ok 17 tys zł do inwestycji i wykonanie wentylacji mechanicznej z rekuperacją (odzyskiem ciepła z powietrza wywiewanego z budynku). Oczywiście ważne są źródła ciepła i oświetlenie.
Mój wynik z takimi rozwiązaniami to 5600zł/rok na 200m2 ogrzewanej budynku.
3000zł gaz (kocioł kondensacyjny; podłogówka) + drewno do kominka 800zł + 1800zł en.el (pompa ciepła CWU powietrze-powietrze, rekuperacja i oświetlenie LED.) - tyle praktyka. Z obliczeń wg audytu energetycznego 60kWh/m2/rok. Można więc powiedzieć że jest "prawie energooszczędny" ;)
Posiadacz eko domku, 08.10.2012, 17:27
Pewnie już nikt tego nie komentuje, ale aż żałość mnie ogrania jak czytam te wszystkie dyskusje na forach. Ludzie budynek pasywny jest pasywny dopiero jak osiągnie ten poziom zużycia 15 kWh/mkw*rok
Nie inaczej dopiero dodatkowym kryterium jest, ze nie może zużyć więcej energi na wszystkie potrzeby energetyczne w całym obiekcie niż 120 kWh/mkw*rok.
Ja też u siebie w budynku z przed wojny mogę mieć mniejsze całokwitw zużycie jak wszystko od prądu odłącze!! Pierwsze kryterium jest kluczowe inaczej, żeden to pasywny budynek.
xyz, 15.11.2012, 14:22