Eksmisje w Polsce: panujące zasady i działania komornika

Eksmisja, to usunięcie kogoś z zajmowanego lokalu lub z nieruchomości na podstawie orzeczenia sądowego.
OSoba bezdomna

fot. dantada (morguefile.com)

Osobę można usunąć z zajmowanego lokalu lub z nieruchomości na podstawie orzeczenia sądowego. Orzeczenie to może być m.in. w sprawie o:

  • przywrócenie posiadania (art. 344 § 1 Kodeksu cywilnego (KC)),
  • przywrócenie stanu poprzedniego (art. 363 § 1 KC),
  • wydanie nieruchomości (art. 222 § 1 KC).

Instytucja eksmisji kojarzy się zazwyczaj z tragedią ludzką, wobec przymusowego opuszczenia przez nich lokalu mieszkalnego. Jednakże należy pamiętać, że w wyniku przeprowadzonej eksmisji nieruchomość wydawana jest uprawnionej osobie.

Warto wiedzieć: Komornicy chcą zmiany przepisu o eksmisji na bruk 

O czynnościach zmierzających do opróżnienia lokalu z osób i rzeczy mówi przede wszystkim Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 grudnia 2011 roku w sprawie szczegółowego trybu postępowania w sprawach o opróżnienie lokalu lub pomieszczenia albo o wydanie nieruchomości (Dz.U. z dnia 5 stycznia 2012 roku). Weszło ono w życie 13 stycznia 2012 roku i obowiązuje do dziś. Rozporządzenie to kierowane jest przede wszystkim do organu egzekucyjnego. Jest nim komornik przy odpowiednim sądzie rejonowym. Właściwość miejscową komornika ocenia się według miejsca położenia nieruchomości.

Przeprowadzenie opróżnienia lokalu uzależnione jest od uiszczenia opłaty egzekucyjnej pobieranej przez komornika. Opłata ta jest stała i wynosi 40% przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego za opróżnienie lokalu z rzeczy lub osób, z zastrzeżeniem że odrębną opłatę odbiera się od każdej izby. Nie pobiera się opłaty odrębnej od pomieszczeń będących przedpokojem, łazienką, spiżarnią, etc. Natomiast za garaż pobiera się odrębną opłatę jak za izbę.

Dowiedz się: Ile kosztuje eksmisja komornicza 

Wymienione Rozporządzenie opisuje regulacje dotyczące czynności, jakie powinien podjąć komornik, by wykonać prawomocny wyrok eksmisyjny. Wyrok misi być objęty klauzulą wykonalności. A zagrożenie bezdomności osób eksmitowanych powinno być zminimalizowane. Zgodnie z art. 1046 § 4 Kodeksu postępowania cywilnego, czynności komornika (mające na celu opróżnienie lokalu) uzależnione są od treści tytułu wykonawczego. Z treści orzeczenia sądowego nakazującego eksmisję może wynikać uprawnienie dłużnika do lokalu socjalnego lub zamiennego.

Definicja legalna lokalu socjalnego lub zamiennego znajduje się w Ustawie z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz.U. z 2005 r. Nr 31, poz. 266 ze zm.):

  • lokal socjalny to „lokal nadający się do zamieszkania ze względu na wyposażenie i stan techniczny, którego powierzchnia pokoi przypadająca na członka gospodarstwa domowego najemcy nie może być mniejsza niż 5 m2, a w wypadku jednoosobowego gospodarstwa domowego 10 m2, przy czym lokal ten może być o obniżonym standardzie" (art. 2 ust. 1 pkt 5a Ustawy); 
  • lokal zamienny to „lokal znajdujący się w tej samej miejscowości, w której jest położony lokal dotychczasowy, wyposażony w co najmniej takie urządzenia techniczne, w jakie był wyposażony lokal używany dotychczas, o powierzchni pokoi takiej jak w lokalu dotychczas używanym; warunek ten uznaje się za spełniony, jeżeli na członka gospodarstwa domowego przypada 10 m2 powierzchni łącznej pokoi, a w wypadku gospodarstwa jednoosobowego – 20 m2 tej powierzchni" (art.2 ust. 1 pkt 6 Ustawy).

W przypadku, gdy z orzeczenia sądu/tytułu wykonawczego nie wynika prawo dłużnika do lokalu socjalnego, komornik ustala (po upływie terminu wyznaczonego do dobrowolnego opróżnienia lokalu), czy osobie podlegającej eksmisji przysługuje tytuł prawny do innego lokalu lub pomieszczenia, w którym może zamieszkać.

Zobacz problem eksmisji oczami komornika: Komornikowi najtrudniej pakować do worka zabawki 

A co, gdy osoba eksmitowana, nie ma gdzie zamieszkać?

Komornik musi również ustalić sytuację rodzinną dłużnika/osoby podlegającej eksmisji. W sytuacji, gdy komornik ustali, że dłużnik nie ma uprawnienia do korzystania z innego lokalu lub pomieszczenia, w którym mógłby zamieszkać, informuje o tym fakcie wierzyciela. Następnie niezwłocznie występuje do gminy właściwej ze względu na miejsce położenia lokalu podlegającego opróżnieniu z wnioskiem o wskazanie tymczasowego pomieszczenia. Definicja legalna tymczasowego pomieszczenia znajduje się również w Ustawie o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego.

Tymczasowe pomieszczenie to „pomieszczenie nadające się do zamieszkania, mające dostęp do źródła zaopatrzenia w wodę i do ustępu, chociażby te urządzenia znajdowały się poza budynkiem, oświetlenie naturalne i elektryczne, możliwość ogrzewania, niezawilgocone przegrody budowlane oraz zapewniające możliwość zainstalowania urządzenia do gotowania posiłków, zapewniające co najmniej 5 m2 powierzchni mieszkalnej na jedną osobę i w miarę możności znajdujące się w tej samej lub pobliskiej miejscowości, w której dotychczas zamieszkiwały osoby przekwaterowywane" (art. 2 ust. 1 pkt 5a Ustawy).

Do czasu wskazania przez odpowiednią gminę pomieszczenia tymczasowego, komornik musi wstrzymać się z wykonaniem egzekucji, jednakże nie dłużej niż przez okres 6 miesięcy. Po upływie tego terminu, komornik usunie dłużnika do noclegowni, schroniska lub innej placówki zapewniającej miejsce noclegowe wskazanej przez gminę. Należy wskazać, iż zgodnie z Uchwałą Sądu Najwyższego z dnia 13 grudnia 2011 roku „gmina ponosi wobec właściciela lokalu mieszkalnego odpowiedzialność na podstawie art. 417 § 1 Kodeksu cywilnego za szkodę powstałą w okresie obowiązywania art. 1046 § 4 k.p.c. w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 2 lipca 2004 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 172, poz.1804) na skutek zaniechania wskazania, na wezwanie komornika, tymczasowego pomieszczenia dla dłużnika mającego obowiązek opuszczenia, opróżnienia i wydania tego lokalu".

Wyroków sądowych nakazujących opróżnienie lokalu nie wykonuje się w okresie od 1 listopada do 31 marca roku następnego włącznie, jeżeli osobie eksmitowanej nie wskazano lokalu, do którego ma nastąpić przekwaterowanie (art. 16 Ustawa o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego). W powyższym przepisie mowa jest o „lokalu", w związku z czym we wskazanym okresie eksmisja nie może być wykonana do tymczasowego pomieszczenia. Jednakże artykułu 16 wskazanej Ustawy (zgodnie z art. 17 Ustawy) „nie stosuje się, gdy powodem opróżnienia lokalu jest stosowanie przemocy w rodzinie lub wykraczanie w sposób rażący lub uporczywy przeciwko porządkowi domowemu, albo niewłaściwe zachowanie czyniące uciążliwym korzystanie z innych lokali w budynku albo gdy zajęcie lokalu nastąpiło bez tytułu prawnego".

Czynności komornicze w ujęciu statystycznym

Wydział Statystyk Ministerstwa Sprawiedliwości prowadzi statystyki dot. czynności komornika w zakresie eksmisji. Poniżej przedstawiam fragment dokumentu Wydziału Statystyk Ministerstwa Sprawiedliwości obrazujący liczbę eksmisji w latach od 2004 do 2011 (na chwilę obecną brak jest danych za rok 2012 i za pierwsze kwartały 2013 roku). Należy jedynie zwrócić uwagę, że liczba czynności komorniczych w zakresie eksmisji od wielu lat utrzymuje się na podobnym poziomie. 

Czynności komornika w zakresie eksmisji w liczbach


Autor: Marcin Zadrożny - Aplikant adwokacki, HILLS LTS S.A.
8komentarzy
Dodaj komentarz

Komentarze (8)

Eksmisje są słuszne ale niesłuszne jest umywanie rąk przez państwo.W kraju gdzie zimą temperatura wynosi -30,że nawet psa podwórzowego bierze się do domu w imieniu prawa ludzi wyrzuca się na ulicę bez jakiegokolwiek dachu nad głową.Zimą setki zamarzniętych ludzi i to ich krew jest na rękach rządzących .Lokali zastępczych nie ma bo wybrana przez nas władza nie jest zainteresowana budowaniem lub przystosowaniem istniejących do minimum wymagań.Brak lokali socjalnych to przestępstwo rządzących wobec nas obywateli -Polski.Wierzcie mi,że każdy może zostać bezdomnym tak szybko,że nie zdąży tego nawet zrozumieć ale po to ma aparat państwa by mu pomagał w takich sytuacjach.
to ja, 23.05.2013, 13:05
Ciekawe, czy też byłbyś taki wyrozumiały, jakbyś w swoim mieszkaniu miał takiego pasożyta, co to mieszka, nie płaci rachunków, z twojej własności zrobił pijacką melinę. Ty zamiast zarabiać na wynajmie, płacisz rachunki za darmozjada... A jak się upomnisz o swoje to jesteś najgorszy...
xxx, 23.05.2013, 14:06
my tez mamy meline we wlasnosciowym mieszkaniu na klatce to wejsc sie nie chce a adm nic nie robi my placimy i chcemy miec spokoj
baza, 05.07.2013, 12:18
grozi mi eksmisja bez lokalu zstepczego po śmierci babki nie mam aktu prawnego to lokal spoldzielczo lokatorski spoldzielnia wystapila do sadu o eksmisje jestem po ciężkim zawale
leokadia krol , 28.09.2013, 16:09
grozi mi eksmisja bez lokalu zstepczego po śmierci babki nie mam aktu prawnego to lokal spoldzielczo lokatorski spoldzielnia wystapila do sadu o eksmisje jestem po ciężkim zawale
lllll, 28.09.2013, 16:27
lllll, 28.09.2013, 16:39
Gdzie byłeś ? i co robiłeś ?, żeby mieć dach nad głową ? przed zawałem ?
Szmajda, 10.02.2014, 10:14
lllll, 28.09.2013, 16:30