Kowal bezskrzydły w ogrodzie – to owad szkodliwy czy pożyteczny? Zwalczanie kowala bezskrzydłego

Kowal bezskrzydły (inaczej kowal dwuplamek) z kowalstwem nic wspólnego nie ma. Jest owadem, ale latanie nie jest jego atutem. A jednak zwracamy na niego uwagę, przede wszystkim w pierwszej połowie wiosny. Przedstawiamy kowala bezskrzydłego.
  • Kowal bezskrzydły (Pyrrhocoris apterus)

    Kowale dwuplamki to nielotne pluskwiaki o charakterystycznym czarno-czerwonym zabarwieniu. Wczesną wiosną oraz jesienią chętnie gromadzą się w nasłonecznionych miejscach.

    Laila_ (Pixabay.com)
  • Kowal bezskrzydły

    Kowal bezskrzydły to nieszkodliwy owad, co najwyżej budzący wstręt.

    Jarosław Mikietyński
  • Kowal bezskrzydły

    Czerwony i czarny kolor są znakiem rozpoznawczym kowala bezskrzydłego.

    Ulleo (Pixabay.com)
  • Kowal bezskrzydły

    Kowal bezskrzydły raczej nie występuje w pojedynkę. Spotkać go można w licznych grupach.

    VladimirKavka (Pixabay.com)
  • Kowal dwuplamek

    Kolwale dwuplamki najliczniej występują w pobliczu tych lip. Owoce tych drzew są ważnym składnikiem ich pożywienia.

    Katarzyna Dębek

Wielu z nas pewnie kojarzy tego czerwono-czarnego owada z plamkami, chociaż nie z nazwy. A to właśnie kowal bezskrzydły (inaczej: kowal dwuplamek albo potocznie – tramwajarz, ewentualnie strażak). Amatorzy twierdzą czasem, że to karaluchy, tylko czerwone. Są w błędzie.

Kowal bezskrzydły, czyli co to za owad

– To gatunek pluskwiaka – mówi Jarosław Mikietyński, ogrodnik Ogrodu Botanicznego Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy. – Ma około centymetra, najwyżej 1,5 centymetra długości. Kowal bezskrzydły jest czerwono-czarny, z dwiema charakterystycznymi czarnymi plamkami po obu stronach. Są osobniki ze skrzydłami i te pozbawione skrzydeł. Choć nawet te ze skrzydłami z nich nie korzystają. 

Kowal bezskrzydły ma na odnóżach, a konkretnie: na niewidocznych dla ludzkiego oka pazurkach, specjalne twory, tzw. przylgi. One pozwalają owadowi na lepszą przyczepność i łatwiejsze poruszanie się po podłożu.

PoradnikSzkodniki w ogrodzi – jak je zwalczać 

Mikietyński dodaje: – Kowal bezskrzydły wydziela specyficzny zapach, gdy się go dotknie lub potrze. Zwykle owad ten występuje grupowo, rzadko kiedy w pojedynkę. Preferuje żyć w zbiorowości głównie dla swojego bezpieczeństwa. To u niego celowe, bowiem w grupie ma większą moc odstraszania dużych ptaków, które mogłyby go zaatakować.

Czym się żywi kowal bezskrzydły?

Na początku wiosny, gdy robi się ciepło, można go spotkać na dworze (a czasem nawet w naszych domach się pokazuje). – Kowal bezskrzydły może pojawiać się praktycznie wszędzie. Czasem wychodzi ze ściółki albo spod popękanej kory, pokazuje się na żywopłocie. Widać go też czasem na akacji. Upodobał sobie natomiast słoneczne miejsca, murki, nagrobki, a z drzew lipę, pod którą leżą opadłe owoce i on się nimi żywi – wymienia dalej ogrodnik. – Kowal bezskrzydły zjada również resztki organiczne, martwe lub chore owady, odchody. Gdy kowale występują w dużej grupie, wysysają soki z rośliny. Niekiedy dochodzi do aktu kanibalizmu: jeden owad atakuje i zjada drugiego.

Niektórzy na widok czerwono-czarnych owadów, szybko poruszających się w skupisku, dostają dreszczy i czują obrzydzenie. – To naturalna reakcja. Plus jest taki, że kowal bezskrzydły nie jest szkodliwy – uspokaja nasz rozmówca. – Nie jest groźny dla człowieka, nie gryzie. Dla przyrody także z reguły nie jest szkodliwy, chociaż wyjątki bywają: ten owad jest w stanie, działając całą grupą, uszkodzić młode drzewka.

Kowal bezskrzydły – szkodliwy czy pożyteczny

Mikietyński wyjaśnia następnie: – W przypadku kowala bezskrzydłego nie zaleca się działań zmierzających do jego usunięcia. Tym samym zwalczanie metodami ekologicznymi czy stosowanie oprysków chemicznych jest tutaj zbędne. Powiem więcej, kowal bezskrzydły jest pożyteczny, ponieważ pomaga rozłożyć szczątki organiczne.

Dlaczego kowal bezskrzydły to tramwajarz

Kowal zyskał miano tramwajarza. – To ma związek z jego rozmnażaniem – mówi ogrodnik. – Samica sczepia się z samcem i to przypomina, jak jeden tramwaj ciągnąłby wagon. Jeden kowal wchodzi na drugiego i w ten sposób się przemieszczają. Wtedy też zaczyna się kopulacja owadów. Jest jednak spora konkurencja: samca, złączonego z samicą, próbują się pozbyć inne samce, jego rywale. Ostatni, który połączy się z samicą i dojdzie do aktu płciowego, zostanie ojcem. Co ciekawe, to wszystko trwa niekiedy nawet tydzień, a sama kopulacja nawet 12 godzin.


Rozmnażanie się kowala bezskrzydłego
Samiec i samica kowala podczas kopulacji łączą się odwłokami. W formie „tramwaju" para może pozostawać szczepiona nawet rzez 7 dni. Tak samiec zabezpiecza swoje ojcostwo, ponieważ ostatni kopulujący z samicą samiec przekazuje swoje geny.Fot. francok35

Polecamy też: Owady pożyteczne w ogrodzie 

Kowal bezskrzydły jest... niedobry w smaku. Z tego też powodu nie jest obiektem zainteresowania zwierząt polujących. Zdarza się, że borsuki żywią się tymi owadami. Zwykle kowal bezskrzydły pojawia się w grupie liczącej kilka lub kilkanaście osobników. Na niektórych terenach bywa, że skupisko liczy ponad tysiąc owadów. 

Autor: Katarzyna Piojda
2komentarzy
Dodaj komentarz

Komentarze (2)

Owady nie są osobami, nie można zatem pisać "w kilkuosobowej grupie". Tekst należałoby przeredagować i usunąć ten błąd.
wdr, 08.04.2019, 22:33
U mnie na działce jest ich miliony!!Wchodzą rónież do domu.Co robić.Pień lipy jest czerwony,ponieważ siedzą na nim jeden przy drugim.Czy moża je zwalczyć. Pojawiają się co roku.
Hcal, 12.08.2019, 17:45