Jarzębina – jej właściwości. Ciekawostki na temat jarzębiny

Dzieci doceniają jarzębinę, bo robią z niej korale i bukiety. Dorośli powinni zwrócić uwagę nie tylko na jej walory estetyczne, ale także na inne właściwości. Przedstawiamy dobroczynne działanie jarzębiny.
  • Owoce jarzębiny

    Owoce jarzębiny są trujące, ale tylko surowe. Objawem zatrucia są wymioty lub biegunka, bo własnie takie działanie ma zawarty w owocach kwas parasorbowy. Rozkłada się on łatwo w czasie gotowania i suszenia. Dlatego warto pamiętać, że jeśli chcemy zalać owoce jarzębiny alkoholem, to musimy przedtem sparzyć je wrzątkiem.

    Pavlofox (Pixabay.com)

Co ma wspólnego jarząb z jarzębiną? – niby proste pytanie, ale odpowiedź bywa trudna. Jarząb to drzewo, na którym jesienią rosną czerwone lub pomarańczowe kulki, czyli jarzębina. Te kulki to dzikie owoce. Owoce jarzębiny mają właściwości nie tylko lecznicze.

Polecamy poradnikUprawa rokitnika – pięknego krzewu o jadalnych owocach 

Jarzębina jako lekarstwo

Już nasze babcie doceniały jarzębinę bogatą w witaminę C. Nazywały ją naturalną tabletką. To dlatego, że wyciąg z owoców jarzębiny pomagał w przeziębieniu, chorobie płuc czy nerek (np. kruszył kamienie nerkowe). Małe kulki jarzębiny zawierają przynajmniej tyle samo witaminy C, co cytryny. W ich składzie pojawiają się też inne witaminy. Są to choćby: wit. A, E, K, z grupy B oraz PP. Jarzębina zawiera spore pokłady miedzi i magnezu. Działa antybakteryjnie, przeciwzapalnie. Na anemię także jest zalecana. Reguluje pracę układu krwionośnego. Trzeba jednak uważać, ponieważ ma również właściwości moczopędne i przeczyszczające.

Jarzębina niczym kosmetyk

Właściwości pielęgnacyjne jarzębiny są mniej znane, przez co niedoceniane. Kremy, kompresy i płukanki z dodatkiem tych owoców likwidują cienie pod oczami i zmniejszają opuchliznę. Działają ściągająco, antybakteryjnie i odżywczo. Jarzębina pomaga na skórę – leczyć trudno gojące się rany i rozszerzone naczynka. Ogranicza rozwój grzybów oraz bakterii, co powoduje, że skóra staje się gładsza, pozbawiona wyprysków.

 Wypróbuj jesienią: Przepisy na domowe nalewki owocowe 

Zbiory jarzębiny

Owoce jarzębiny są czasem dojrzałe już w pierwszej połowie września (zależy od tego, jakie temperatury panowały w ostatnich tygodniach). Wówczas można je zbierać. Warto jednak poczekać przynajmniej do połowy października. Ogrodnicy mawiają, że gdy jarzębina dostanie trochę przymrozków, jej walory smakowe i właściwości lecznicze są jeszcze lepsze. Najlepiej zrywać całe kiście (grona) jarzębiny i lekko oderwać owoce od łodyg. Jeżeli łatwo odchodzą, to znaczy, że są dojrzałe.

Surowa jarzębina znaczy niebezpieczna

Nie wolno jednak spożywać owoców jarzębiny na surowo. To dlatego, że mogą stać się wówczas trucizną. Surowe owoce zawierają toksyczny kwas parasorbinowy. Po zjedzeniu choćby kilku kulek surowej jarzębiny zaczną się wymioty i biegunka oraz bóle głowy. Jarzębina nadaje się do jedzenia, gdy zostanie ususzona, ugotowana lub wcześniej zamrożona (wystarczy mrozić owoce przez 1,5 doby). Wtedy bowiem trujący kwas kryjący się w jarzębinie zostanie zlikwidowany. Lepiej też zbierać owoce poza miastem. Te zrywane z jarzębu w centrach miast mają więcej zanieczyszczeń.

Jarzębina w kuchni

Może ona stanowić dodatek do mięs pieczonych, sosów, sałatek i surówek. Jest dekoracją tortów i innych ciast. Niektórzy robią z niej dżemy i konfitury. Nalewki jarzębinowe także są popularne, zwłaszcza te na bazie alkoholu. Smakują jak grzańce. Wódka z jarzębiną w składzie również jest produkowana, to m.in. jarzębiak w dwóch wersjach – czysty lub smakowy.

Ciekawostki z jarzębiną w roli głównej

W dawnych czasach jarzębina pomagała przetrwać biedę. Gdy rodzinom brakowało mąki do pieczenia chleba, ucierano owoce jarzębiny i one zastępowały mąkę. Nawet myśliwi upodobali sobie jarzębinę. Używali jej jako wabika na ptaki. Wspomniany kwas parasorbinowy rozkłada się w znacznie podwyższonej lub obniżonej temperaturze.

 Zobacz wideo: Jakie właściwości i witaminy mają śliwki 

Istnieje legenda o jarzębinie. Dawno, dawno temu, gdy ludzie poznali to drzewo, owoce jarzębiny miały słodki smak, jak miód. Ludzie jednak nie pielęgnowali drzewa, więc ono się zemściło. Od tamtej pory wydaje gorzkie, cierpkie owoce zamiast słodkich jak miód. 

Autor: Sławomir Bobbe
0komentarzy