Bazie kotki i wierzba. Lecznicze właściwości wierzby

Puchate bazie to oryginalnie wyglądające kwiatostany wierzby. Piszemy o tzw. kotkach i o tym, jakie gatunki wierzby są najpopularniejsze w Polsce.
  • Bazie kotki

    Bazie zwane kotkami to bardzo charakterystyczne kwiatostany wierzby, pojawiające się na niej wiosną.

    JerzyGorecki (Pixabay.com)

Wierzba kojarzy się przede wszystkim z drzewem. Tymczasem może to być także krzew albo nawet krzewinka (czyli wysoki zazwyczaj na około 50 centymetrów krzew). – Bazie kotki, a więc kwiatostany, na wierzbie iwa są jednym z najbardziej charakterystycznych oznak wiosny – mówi Jarosław Mikietyński, ogrodnik Ogrodu Botanicznego Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy.
Na świecie występuje ponad 350 gatunków wierzb. W Polsce, w warunkach naturalnych, spotkać można około 30 gatunków wierzby.

Zobacz: Wiśnie ozdobne jako piękne drzewa do ogrodu

Wierzba biała

– Wierzba biała, zwana też wierzbą srebrną, występuje praktycznie na terenie całego kraju – kontynuuje ogrodnik. – To jedna z najwyższych wierzb. Ma nawet 30 metrów wysokości. Przeważnie rośnie blisko zbiorników wodnych, np. na brzegach rzek lub jezior oraz w innych miejscach, w których gleba jest wilgotna. Ma rozłożystą koronę i krótki, często pochylony pień oraz lancetowate liście o długości około 8 centymetrów. Młode liście są owłosione z obu stron, a starsze – jedynie od spodu.

Kora wierzby białej stanowi surowiec zielarski. Salicyna w niej występująca wykazuje właściwości przeciwgorączkowe, bakteriobójcze oraz przeciwzapalne. To z tego względu mikstury z nią w składzie są zalecane w przypadku przeziębienia. Pomaga na bóle głowy, migrenę i nerwobóle, nawet na dolegliwości reumatyczne, gościec i miażdżycę. Ułatwia zasypianie. Obecnie kora wierzby białej jest coraz rzadziej wykorzystywana w ziołolecznictwie, bo zostaje wypierana przez aspirynę. Ta ostatnia działa szybciej niż naturalna salicyna.

Dowiedz się: Jakie gatunki wierzb wybrać do małego ogrodu, a jakie do dużego

Wierzba płacząca

Wierzba płacząc znana jest jako wierzba nagrobna albo wierzba żałobników. Jest ona uważana za mieszańca wierzby białej, ale w rzeczywistości powstała z chińskiej wierzby płaczącej, w polskich warunkach w ogóle niespotykanej ze względu na niską odporność na zimno. Wierzba płacząca dorasta do 24 metrów wysokości. Ma wąskie, lancetowate liście, najpierw są one owłosione, ale z czasem gubią włoski. Jej giętkie gałęzie skierowane są ku ziemi. Niekiedy osiągają ponad 6 metrów długości.

Wierzba iwa

Wspomniana już wierzba iwa z reguły rośnie do około 20 metrów (drzewo) albo 9 metrów (krzew). Charakteryzuje się małą koroną i pędami zwisającymi do ziemi oraz skośnie zaostrzonymi liśćmi. Preferuje lasy i zarośla. Jej jajowate, puszyste bazie kotki ukazują się przed liśćmi. Kotki, zależnie od pogody, pokazują się już nawet na przełomie lutego i marca. Ten gatunek wierzby również zawiera salicynę, działającą przeciwbólowo i przeciwgorączkowo.

Polecamy także: Jak ciąć ogrodowe wierzby 

Wierzba krucha

Nazwa wzięła się od kruchych gałęzi, które odłamują się u nasady. Drzewo to dorasta do 20 metrów wysokości. Rozłożysta korona, krótki pień i lancetowate, błyszczące liście są dla niej charakterystyczne. Rośnie najczęściej wzdłuż rzek i w lasach. Bywa nasadzana przy drogach oraz na wałach przeciwpowodziowych dla ich umocnienia i zabezpieczenia przed osuwaniem ziemi. Wierzba krucha wykazuje podobne właściwości lecznicze, jak wierzba biała oraz iwa, bo zawiera salicynę.

Wierzba purpurowa

Wierzba purpurowa zwana jest również wierzbą czerwoną. To krzew osiągający maksymalnie 3 metry wysokości. Błyszczące pędy są koloru purpurowego, czerwonego, nawet bordowego. Krzew posiada matowe liście, z wierzchu ciemnozielone, a od dołu sinozielone. Rośnie na terenach podmokłych. Wykazuje właściwości lecznicze, jak wyżej wymienione gatunki wierzb. – Wierzba purpurowa, znana również jako wiklina, jest wykorzystywana w wikliniarstwie. Jej łodygi są bardzo elastyczne. Powstają z nich wiklinowe kosze i koszyki – dodaje nasz rozmówca. – Podobnie w wikliniarstwie wykorzystuje się wierzbę białą.

Wierzba wiciowa

Natomiast wierzba wiciowa znana jako wierzba energetyczna. To drzewo albo krzew osiągający maksymalnie 10 metrów wysokości. Ma długie gałęzie i krótki pień. Ma ona wąskie, krótkie liście, owłosione od spodu. Wierzbę wiciową stosuje się do uprawy energetycznej. Charakteryzuje się wyjątkowo szybkim przyrastaniem masy drzewnej oraz wysoką odpornością na upał i mróz. Biomasa może być wykorzystana jako odnawialne, ekologiczne paliwo. Z wierzby energetycznej produkuje się opał, m.in. polana i brykiety.

Warto przeczytaćPaulownia – szybko rosnące drzewo idealne na drewno i biomasę 

Jej plantacje znajdują się na terenach, gdzie nie tylko w okresie zimowym, ale też od marca do października gleby są dostatecznie wilgotne. Przy takich warunkach szacuje się, że średnia produktywność wierzby w naszych warunkach w ciągu roku wynosi około 14 ton suchej masy drewna z 1 hektara (różne źródła podają różne szacunki). Gdy ziemia jest zbyt sucha, plony mogą być niższe nawet o połowę.

Ciekawostki o wierzbie

Według podań ludowych, wierzba jest drzewem magicznym, ponieważ przyciąga szczęście, a odpycha zło. Jest pewna legenda o wierzbie, która mówi, że wieki temu żyła piękna kobieta o imieniu Blinda. Co roku rodziła wyjątkowo dużo dzieci. Matka Ziemia, gdy o tym usłyszała, rozgniewała się. To ona chciała być uznawana za najbardziej płodną i najbardziej dzietną matkę. Zemściła się na Blindzie. Gdy ta spacerowała nad rzeką, dziwnym trafem zaplątała się w gałęzie. Nie mogła się wyswobodzić. Wrosła w to miejsce. Blinda nie umarła, lecz przemieniła się w wierzbę. Do dzisiaj najczęściej spotykana jest właśnie na podmokłych terenach. Wierzba nadal jest symbolem budzącego się życia i drzewem płodności. 

Autor: Sławomir Bobbe
0komentarzy