Rekuperacja: odzysk ciepła obniżający koszty ogrzewania

W polskim budownictwie, proces rekuperacji, wykorzystuje się przede wszystkim w systemach wentylacyjnych. Na razie, dużo rzadziej stosuje się go przy odzysku ciepła z odpływów kanalizacyjnych i wykorzystanie go do wstępnego podgrzania wody użytkowej.

Podstawowym zadaniem wentylacji jest wymiana zanieczyszczonego (zużytego) powietrza w pomieszczeniu na czyste. Przez „zanieczyszczenia" należy rozumieć szkodliwe substancje gazowe (np. CO₂), nadwyżki ciepła, nieprzyjemne zapachy (np. dym papierosowy, opary farb) lub cząstki substancji stałych w powietrzu (np. zarodniki grzybów czy roztocza).

Rodzaje wentylacji

Wentylacja mechaniczna z odzyskiem ciepła jest najskuteczniejszym systemem wentylacji. W przeciwieństwie do grawitacyjnej, ten rodzaj wentylacji jest niezależny od panujących warunków atmosferycznych oraz pozwala na filtrowanie, ogrzewanie lub chłodzenie świeżego powietrza nawiewanego do pomieszczeń.

Dzięki zastosowanej automatyce można sterować wydajnością wentylacji – intensywność wymian powietrza zależy od rzeczywistych potrzeb użytkownika (tryb pracy dziennej, nocnej i weekendowej). W odróżnieniu od wentylacji mechanicznej wywiewnej, wolno tę wentylację stosować w pomieszczeniach, w których działają urządzenia z otwartą komorą spalania lub otwartym paleniskiem.
Wentylacja mechaniczna z rekuperacją może skutecznie współpracować z każdym systemem ogrzewania domu, w tym z kominkiem bez konieczności budowania dodatkowego systemu kanałów do dystrybucji gorącego powietrza (DGP).

Warto wiedzieć: DGP: na czym polega dystrybucja gorącego powietrza

Rekuperacja – system odzysku ciepła 

Składowe systemu rekuperacji:

• centrala wentylacyjna (zestaw wentylacyjny) z umieszczonym w niej wymiennikiem ciepła (tzw. rekuperatorem),
• system kanałów doprowadzonych i odchodzących – do transportu powietrza do centrali,
• filtry, wyrzutnie i czerpnie powietrza.

Centrala wentylacyjna montowana jest najczęściej na poddaszu, czasem też w kotłowni lub garażu. Wybór miejsca na rekuperator musi uwzględniać, możliwość dobrego dostępu w celu przeglądów, konserwacji i czyszczenia filtrów. Same filtry powinny być (w zależności od modelu rekuperatora) czyszczone lub wymieniane przynajmniej dwa razy do roku. Poza tym należy pamiętać o konieczności odprowadzenia skroplin z wymiennika do kanalizacji.

Przy planowaniu rozmieszczenia czerpni i wyrzutni powinniśmy wziąć pod uwagę: lokalizację budynku (aby uniknąć usytuowania czerpni od strony ruchliwej drogi czy wjazdu do garażu) oraz najczęstsze kierunki wiatru (aby uniknąć sytuacji, że wiejący wiatr wpycha wywiewane powietrze z powrotem do instalacji). Poza tym przepisy określają odległości między czerpnią i wyrzutnią, 8–10 m kiedy obie umieszczone są na tej samej ścianie, 5 m kiedy są montowane na ścianach sąsiednich. Dodatkowo dla wyrzutni jest wymagana odległość 2 m od otworów okiennych.

Rekuperacja z GWC

Bardzo dobrym rozwiązaniem jest zbudowanie czerpni wolno stojącej w ogrodzie połączonej z GWC – gruntowym wymiennikiem ciepła. GWC latem chłodzi nawiewane do domu powietrze, a zimą ogrzewa je ciepłem oddawanym przez ziemię.
Możemy zastosować GWC rurowe – długi kanał zakopany w ziemi poniżej głębokości zamarzania gruntu lub GWC żwirowe – krótszy kanał prowadzimy przez gruntowy wymiennik w postaci komory wypełnionej żwirem.

Dodatkowy zysk z odzysku ciepła

System wentylacji mechanicznej z odzyskiem ciepła pozwala również:

• odzyskać nawet do 90% ciepła, które w przypadku posiadania wentylacji naturalnej – grawitacyjnej tracilibyśmy bezpowrotnie;
• zrezygnować z kosztów związanych z budową kominów i kanałów wentylacji grawitacyjnej,
• znacznie ograniczyć przewiewy i hałasy zewnętrzne,
• zrezygnować z części otwieranych okien i nawiewników okiennych oraz mikrowentylacji.